Avrupa Birliği, Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da düzenlenen cenaze töreninde binlerce kişinin katıldığı ve savaş suçlusu Ratko Mladic'in yüceltildiği görüntülere sert tepki gösterdi. AB yetkilileri, soykırım ve savaş suçlarından mahkum edilen bir kişinin kahraman gibi anılmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Mladic, 1995 yılında 8 binden fazla Boşnak erkeğin öldürüldüğü Srebrenitsa soykırımından sorumlu tutulmuştu. Cenazeye katılan kalabalık, Mladic lehine sloganlar atarak onu "kahraman" olarak nitelendirdi. AB, bu tür eylemlerin Balkanlar'da kalıcı barış ve uzlaşma çabalarına zarar verdiğini belirtti.
Mladic'in Cenazesi ve Sırbistan'daki Tepkiler
Ratko Mladic, 1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun başkomutanıydı. Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından 2017'de soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 2022'de temyiz başvurusu reddedildi ve cezası onandı. Mladic, 2023 yılında sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybetti. Cenazesi, Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Novo Groblje Mezarlığı'nda toprağa verildi. Törene, Sırp milliyetçisi gruplar ve Mladic'e destek veren binlerce kişi katıldı. Kalabalık, Sırp bayrakları taşıyarak ve Mladic'in fotoğraflarını açarak cenazeyi bir gövde gösterisine dönüştürdü. Sırbistan hükümeti cenazeye resmi düzeyde katılmadı ancak Devlet Başkanı Aleksandar Vucic, Mladic'in ailesine taziye mesajı gönderdi. Uluslararası toplum, Sırbistan'ın savaş suçlularına karşı tutumunu sorgularken, AB entegrasyon sürecinde Sırbistan'ın bu tür olaylara izin vermemesi gerektiği hatırlatıldı.
Uluslararası Tepkiler ve Balkanlar'da Uzlaşma Çabaları
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell'in sözcüsü, "Savaş suçlularının yüceltilmesi, kurbanların anısına saygısızlık ve bölgede kalıcı uzlaşmaya yönelik ciddi bir tehdittir" açıklamasında bulundu. AB, Sırbistan'ın üyelik müzakerelerinde bu tür olayların yansımalarının olacağını ima etti. Bosna-Hersek'ten de tepkiler yükseldi. Srebrenitsa soykırım kurbanlarının aileleri, cenazedeki görüntülerin kendilerini derinden yaraladığını ifade etti. Bosna-Hersek Dışişleri Bakanlığı, Sırbistan'ı savaş suçlularını yücelten eylemlere karşı daha kararlı adımlar atmaya çağırdı. Batılı ülkeler, Sırbistan'ın AB yolunda ilerlemesi için savaş suçlarıyla yüzleşmesi ve kurbanların acılarını tanıması gerektiğini vurguluyor. Ancak Sırbistan'da milliyetçi söylemlerin güçlü olduğu ve Mladic gibi isimlerin bir kesim tarafından hâlâ kahraman olarak görüldüğü biliniyor. Bu durum, bölgede kalıcı barış ve istikrarın önündeki en büyük engellerden biri olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Balkanlar'daki bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve uzlaşma politikaları açısından önemlidir. Türkiye, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünü desteklemekte ve Srebrenitsa soykırımını tanımaktadır. Sırbistan ile iyi ilişkiler yürüten Türkiye, aynı zamanda Boşnak ve Arnavut topluluklarıyla da yakın bağlara sahiptir. Mladic'in yüceltilmesi, Türkiye'nin bölgede barış ve adalet temelinde yürüttüğü diplomasiye zarar verebilir. AB'nin Sırbistan'a yönelik tutumu, Türkiye'nin AB adaylığı sürecini doğrudan etkilemese de, Batı Balkanlar'daki istikrar Türkiye'nin güvenliği ve ekonomik çıkarları için kritiktir. Türkiye, bölgede tansiyonun düşürülmesi ve savaş suçlarıyla yüzleşme konusunda yapıcı bir rol oynamaya devam etmelidir.
