Belçika'nın önde gelen üniversitelerinde görev yapan yaklaşık 5 bin akademisyen, öğrenci ve fahri doktora sahibi, ülkenin yükseköğretim kurumlarına İsrail merkezli kurum ve şirketlerle tüm işbirliklerini sonlandırma çağrısında bulundu. “Onur Suç Ortaklığında Değildir” başlıklı açık mektup, Belçika'da 13 Mayıs 2024 tarihinde yayımlandı. Mektupta, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine ortak olan kurumlarla yapılan ortak araştırma projeleri, değişim programları ve fon anlaşmalarına derhal son verilmesi talep ediliyor.
Akademik boykot çağrısı ve imzacılar
Açık mektup, Belçika'daki tüm üniversitelerin yanı sıra yüksekokul ve araştırma enstitülerine hitaben kaleme alındı. İmzacılar arasında Université libre de Bruxelles (ULB), KU Leuven, Ghent Üniversitesi ve Liège Üniversitesi gibi prestijli kurumların öğretim üyeleri, araştırmacıları ve öğrencileri yer alıyor. Ayrıca, aralarında eski bakanların ve tanınmış bilim insanlarının da bulunduğu fahri doktora sahipleri de bildiriye destek verdi. Mektup, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalci politikalarına ve uluslararası hukuku ihlal eden askeri operasyonlarına atıfta bulunarak, Belçika üniversitelerinin bu ihlallere dolaylı olarak ortak olmaması gerektiğini vurguluyor.
Belçika'da İsrail ile akademik işbirliği, özellikle teknoloji, tarım ve tıp alanlarında yoğunlaşmış durumda. İmzacılar, bu işbirliklerinin İsrail'in Filistinlilere yönelik ayrımcı uygulamalarını meşrulaştırdığını ve bu nedenle kesilmesi gerektiğini savunuyor. Mektupta ayrıca, İsrail üniversitelerinin işgal altındaki Batı Şeria'da kurulan yerleşim birimlerinde faaliyet gösteren şirketlerle ortak projeler yürüttüğü vurgulanıyor.
Bölgesel ve küresel yankılar
Belçika'daki bu gelişme, Avrupa genelinde artan İsrail karşıtı akademik boykot hareketinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Geçtiğimiz aylarda İspanya, İtalya ve İngiltere'deki bazı üniversitelerde de benzer kampanyalar düzenlenmişti. Boykot, Tecrit ve Yaptırım (BDS) hareketinin akademik ayağı olarak bilinen bu girişimler, İsrail'in uluslararası hukuka aykırı uygulamalarına karşı sivil toplumun tepkisini yansıtıyor. Belçika hükümeti ise henüz resmi bir tutum belirlemiş değil. Ancak, üniversite yönetimlerinin mektuba nasıl yanıt vereceği merak konusu. Bazı rektörler, akademik özgürlük ve uluslararası işbirliğinin önemini vurgulayarak boykot çağrılarına temkinli yaklaşırken, öğrenci konseyleri ve bazı sendikalar imzacılara destek veriyor.
Bu tür akademik boykot çağrıları, İsrail ile Avrupa arasındaki bilimsel ve kültürel bağları zayıflatma potansiyeli taşıyor. Özellikle Avrupa Birliği'nin araştırma fonları olan Horizon Europe gibi programlarda İsrail kurumlarının yer alması, tartışmaları daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Belçika'daki akademik boykot çağrısı, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek bağlamında anlamlı bir gelişme. Türkiye, uzun süredir İsrail'in işgal politikalarını eleştiriyor ve uluslararası hukuka aykırı uygulamalara karşı somut adımlar atılmasını savunuyor. Bu tür sivil toplum girişimleri, Türkiye'nin BM nezdindeki diplomatik çabalarıyla örtüşüyor. Öte yandan, Türkiye'deki üniversiteler de benzer boykot çağrılarına sahne olmuş, ancak henüz kurumsal düzeyde yaygın bir karşılık bulmamıştı. Belçika örneği, Türk akademik camiasında da tartışmaları yeniden alevlendirebilir. Küresel ölçekte ise bu tür adımlar, İsrail'in uluslararası alandaki meşruiyetini sorgulatan bir atmosfer yaratıyor. Türkiye'nin bu süreçte, hem diplomatik hem de sivil toplum kanallarıyla bu tür girişimleri desteklemesi beklenebilir.
