Belçika, Savunma Bakanı Theo Francken'in açıklamasına göre, 20 yılı aşkın süredir sahip olmadığı etkin bir hava savunma kabiliyetini Hollanda ile ortaklaşa kuracağı yeni bir programla yeniden tesis ediyor. Belçika ve Hollanda savunma bakanlıkları arasında varılan anlaşmaya göre, iki ülke toplam 3.5 milyar dolar (yaklaşık 3.2 milyar euro) bütçeyle entegre bir hava savunma cephaneliği oluşturacak. Bu kapsamda modern füzeler, radar sistemleri ve komuta kontrol altyapısı ortak olarak tedarik edilecek. Francken, 'Yirmi yıldır hava savunmamız yok gibiydi. Şimdi bu ortak alımla yeniden güçlü bir kabiliyet inşa ediyoruz.' ifadelerini kullandı.
Sürecin arka planı ve tedarik detayları
Belçika'nın hava savunma sistemi, 2000'li yılların başında emekliye ayrılan Nike Hercules ve Hawk füzelerinin ardından ciddi bir boşluk yaşıyordu. Ülke, 2010'lu yıllarda geçici çözümlerle yetinirken, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı ve Avrupa genelinde artan güvenlik endişeleri, hava savunma yatırımlarını hızlandırdı. Hollanda ile yapılan iş birliği, her iki ülkenin de NATO standartlarına uyumlu sistemler edinmesini ve bakım-lojistik maliyetlerini düşürmesini hedefliyor. Anlaşma kapsamında, ABD yapımı Patriot sistemleri veya İsrail-ABD ortak yapımı David's Sling benzeri orta-uzun menzilli sistemlerin yanı sıra, kısa menzil için NASAMS veya IRIS-T gibi çözümler değerlendiriliyor. Tedarik sürecinin 2026 yılına kadar tamamlanması ve ilk sistemlerin 2028'de operasyonel hale gelmesi planlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO'nun hava savunma ağına katkı
Belçika-Hollanda ortak hava savunma girişimi, NATO'nun Avrupa kanadında artan füze tehdidine karşı bütünleşik hava ve füze savunma konseptinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle Doğu Avrupa'da konuşlanan NATO çokuluslu savaş gruplarının hava korumasını güçlendirmek ve Baltık-Karadeniz hattında Rusya'nın seyir füzelerine karşı bir kalkan oluşturmak amaçlanıyor. Hollanda halihazırda Patriot sistemlerine sahipken, Belçika'nın bu sisteme dahil olması, lojistik ve eğitim açısından sinerji yaratacak. Ayrıca iki ülke, deniz hava savunması için de ortak fırkateyn projeleri yürütüyor. Bu girişim, Avrupa orduları arasında daha fazla standardizasyon ve birlikte çalışabilirlik sağlanması yönündeki AB-NATO çabalarını da destekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Belçika-Hollanda ortak hava savunma programı, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Avrupa savunma mimarisindeki dönüşümün bir yansıması. Türkiye, kendi milli hava savunma sistemlerini (SİPER, HİSAR) geliştirirken, NATO'nun entegre hava savunma ağında önemli bir konumda. Bu tür ortak alımların artması, Türk savunma sanayiinin NATO standartlarıyla uyumlu ürünler ihraç etme potansiyelini artırabilir. Ancak Belçika'nın Patriot tercihi, Türkiye'nin Rus S-400 sistemine yönelmesiyle yaşanan gerilimi akla getiriyor; bu program, NATO ülkelerinin birbirine yakın sistemlerle donanması gerektiğini bir kez daha gösteriyor. Küresel ölçekte ise Avrupa'nın hava savunma kapasitesini artırması, Rusya karşısında caydırıcılığı güçlendirerek Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel denklemi etkileyebilir.
