İsrail yerleşimcileri, hafta sonunda Batı Şeria'daki Celud köyünde bir NBC News ekibine saldırdı. Saldırıda, muhabir Matt Bradley ile iki ekip arkadaşı ve görüşme yaptıkları Filistinli kadın Aida Ahmed Abdullah yaralandı. Bu olay, bölgede artan şiddetin ve ABD'nin yeni yönetiminin İsrail-Filistin politikalarına dair ciddi soruları gündeme getirdi. Özellikle, eski Arkansas Valisi Mike Huckabee'nin İsrail yanlısı duruşu ve ABD'nin bölgedeki rolü, ölen Amerikan vatandaşları bağlamında yeniden tartışılmaya başlandı.
Saldırının Ayrıntıları ve Arka Planı
Celud köyü, Nablus yakınlarında, yerleşimcilerin sık sık Filistinli çiftçilere ve aktivistlere saldırdığı bir bölge olarak biliniyor. NBC News ekibi, bir insan hakları belgeseli için çekim yaparken, bir grup İsrailli yerleşimci tarafından hedef alındı. Görgü tanıklarının ifadesine göre, saldırganlar bir anda araçlarından inip ekibe yumruk ve tekme ile saldırdı, ardından olay yerinden uzaklaştı. Matt Bradley birkaç yerinden yara alırken, Filistinli tercüman Aida Ahmed Abdullah'ın kolunun kırıldığı bildirildi.
Bu saldırı, Batı Şeria'da son dönemde artan yerleşimci şiddetinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2024 yılında yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırıları önceki yıla göre yüzde 30 arttı. Uluslararası toplum, İsrail'in yerleşim politikalarını ve yerleşimcilerin dokunulmazlığını sık sık eleştiriyor. Ancak İsrail hükümeti, bu tür saldırıların faili meçhul kaldığını ve gereken önlemlerin alındığını savunuyor.
NBC News, olaydan sonra yaptığı açıklamada, ekibin gazetecilik görevini yaparken hedef alındığını vurgulayarak, İsrail makamlarından soruşturma talep etti. İsrail polisi ise olayla ilgili bir soruşturma başlattıklarını duyurdu, ancak henüz gözaltı yapılmadı.
ABD'nin Yeni Yönetimi ve Huckabee Faktörü
Bu saldırı, ABD'nin yeni başkanının göreve başlamasının ardından bölgede yaşananların bir parçası. Donald Trump, ikinci döneminde İsrail'e verdiği desteği daha da artıracağının sinyallerini vermişti. Trump, Mike Huckabee'yi İsrail Büyükelçisi olarak atadı; Huckabee, uzun zamandır İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikalarını savunan isimlerden biri. Huckabee, daha önce yaptığı açıklamalarda, “Batı Şeria diye bir yer yok, orası Judea ve Samaria” diyerek Filistinlilerin hak iddialarını reddetmişti.
Huckabee'nin atanması, hem Filistin yönetimi hem de uluslararası toplum tarafından tepkiyle karşılandı. Filistin Dışişleri Bakanlığı, Huckabee'nin göreve gelmesinin barış sürecine ölümcül bir darbe olduğunu açıkladı. Öte yandan, Batı Şeria'da yaşayan bazı Amerikan vatandaşları, Huckabee'nin büyükelçiliğinde kendilerini savunmasız hissediyor. Amerikalı-Filistinli aktivistler, ölen ve yaralanan Amerikalıların sayısının arttığını, ancak ABD yönetiminin bu konudaki tepkilerinin yetersiz kaldığını belirtiyor.
NBC News saldırısı, bu bağlamda Huckabee'nin ve Trump yönetiminin tutumunu test eden bir örnek haline geldi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, saldırı kınandı ve İsrail'den gerekli soruşturmanın yapılması çağrısında bulunuldu. Ancak, Mike Huckabee'nin konuya ilişkin kişisel bir açıklama yapmaması dikkat çekti. Özellikle daha önce bir Amerikan vatandaşı olan Ayşe Nur Ezgi'nin öldürülmesi olayında da benzer bir sessizlik yaşanmıştı. Ezgi, 2023 yılında Batı Şeria'da bir yerleşimci tarafından vurularak öldürülmüş, olayla ilgili hiçbir yargılama yapılmamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu saldırı, sadece bir gazetecilik ekibinin güvenliğini ilgilendiren bir olay değil; aynı zamanda bölgedeki güç dengeleri ve uluslararası hukukun ihlali konusunda ciddi bir gösterge. Uluslararası toplum, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yerleşim faaliyetlerini sürdürmesini sürekli olarak eleştiriyor. Ancak ABD'nin, özellikle son yıllarda İsrail'e verdiği sınırsız destek, uluslararası kurumların bu konudaki kararlılığını zayıflatıyor.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine karşı önlemler alınması çağrısında bulunurken, bu çağrıların sonuçsuz kaldığı görülüyor. İsrail'de sağ koalisyon hükümetinin, yerleşimcilerin eylemlerini destekleyen bir politika izlemesi, çatışmanın tırmanmasına yol açıyor. Özellikle, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich gibi isimlerin Batı Şeria'nın ilhakını açıkça savunması, bölgede tek taraflı adımların artabileceği endişesini doğuruyor.
Bu durum, bölgedeki Filistin yönetiminin otoritesini de zayıflatıyor. Filistin Başkanı Mahmud Abbas, yerleşimci saldırılarına karşı koymakta yetersiz kalırken, halk arasında artan öfke ve hayal kırıklığı, yeni bir intifada dalgasının habercisi olabilir. Uzmanlar, mevcut durumun sürdürülemez olduğunu ve iki devletli çözümün gitgide imkansız hale geldiğini belirtiyor. Bu bağlamda, NBC ekibine yapılan saldırı, aslında bölgede artan şiddetin ve hukukun üstünlüğünün ne kadar zedelendiğinin bir yansıması olarak algılanmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasına güçlü destek veriyor ve İsrail'in işgal ve yerleşim politikalarını sürekli kınadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, birçok kez Kudüs'ün Müslümanlar için önemini vurguladı ve İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden uygulamalarını sert dille eleştirdi. Bu tür saldırılar, Türkiye'nin İsrail'e yönelik tepkisini daha da sertleştirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin bölgede Filistinlilerle dayanışma içinde olduğu mesajını güçlendirmesi beklenir. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda Filistin'e yönelik insan hakları ihlallerini gündeme getirmeye devam edecektir. Bu durum, Türkiye-İsrail ilişkilerindeki normalleşme sürecini de olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin bölgede arabuluculuk rolü üstlenme isteği, bu tür olayların ardından daha karmaşık bir hal alabilir.
