ABD Donanması'nın nükleer enerjiyle çalışan uçak gemisi USS George Washington (CVN-73), Vietnam'ın Da Nang kentine yaptığı liman ziyaretinin ardından Güney Çin Denizi'ndeki seyrine yeniden başladı. Uçak gemisinin sosyal medya hesaplarından yapılan açıklamada, geminin bölgedeki operasyonel görevine devam ettiği belirtildi. Bu gelişme, ABD'nin Hint-Pasifik bölgesindeki askeri varlığını sürdürme ve müttefikleriyle iş birliğini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
USS George Washington'ın Bölgedeki Rolü
USS George Washington, ABD Donanması'nın Japonya'daki Yokosuka üssünde konuşlu bulunan ve Batı Pasifik'e atanmış tek uçak gemisidir. Nimitz sınıfı bu gemi, 5.000'den fazla denizci ve havacıyı barındırabilme kapasitesine sahiptir. Gemide konuşlu hava kanadı, F/A-18E/F Super Hornet avcı uçakları, E-2D Advanced Hawkeye erken uyarı uçakları ve MH-60R/S Seahawk helikopterlerinden oluşmaktadır. Son dönemde Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki askeri faaliyetlerinin artması, ABD'nin bu sulardaki varlığını daha da önemli hale getiriyor.
Geminin Da Nang ziyareti, ABD-Vietnam ilişkilerinin gelişmesi açısından sembolik bir öneme sahip. 2023 yılında iki ülke ilişkilerini 'kapsamlı stratejik ortaklık' düzeyine yükseltmişti. Vietnam, ABD'nin bölgedeki en önemli ortaklarından biri haline gelirken, bu tür liman ziyaretleri iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin derinleştiğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Vietnam'ın, Çin ile olan tarihsel ve siyasi anlaşmazlıklarına rağmen, bölgesel dengenin sağlanması açısından ABD ile yakınlaşması dikkat çekiyor.
Bölgesel Güç Mücadelesi ve Güney Çin Denizi
Güney Çin Denizi, dünyanın en önemli ticaret yollarından biri olmasının yanı sıra zengin balık kaynaklarına ve olası petrol-doğalgaz rezervlerine ev sahipliği yapıyor. Çin, bu bölgenin neredeyse tamamı üzerinde hak iddia ediyor ve yapay adalar inşa ederek askeri varlığını güçlendiriyor. Bölgede Filipinler, Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan'ın da hak iddiaları bulunuyor. Uluslararası Hukuk açısından 2016'da Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesi'nin kararına rağmen Çin'in bu iddiaları ve askeri yığınak yapması, bölgede gerginliği artırıyor.
ABD, 'özgür ve açık Hint-Pasifik' stratejisi çerçevesinde bölgedeki müttefikleriyle sık sık ortak tatbikatlar düzenliyor. Bu kapsamda, USS George Washington'un Güney Çin Denizi'nde devriye gezmesi, uluslararası sularda seyrüsefer serbestisinin korunmasına yönelik bir mesaj olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, gemi ve uçak hareketliliğinin, bölge ülkelerine güvenlik güvencesi sağlama amacı taşıdığı ifade ediliyor. Çin'in ise ABD'nin bu tür faaliyetlerini 'bölgesel istikrarı bozma' olarak nitelendirerek tepki gösterdiği biliniyor.
Batı Pasifik'teki Diğer Hareketlilikler
USNI News'in haftalık raporuna göre, Batı Pasifik'te son bir hafta içinde çeşitli askeri hareketlilikler yaşandı. Japonya, Güney Kore ve Avustralya donanmalarına ait savaş gemileri ile ortak tatbikatlar gerçekleştirilirken, bölgedeki müttefik üslerde F-35 Lightning II savaş uçaklarının konuşlandırılmasına devam ediliyor. Ayrıca, Tayvan Boğazı'nda bir Çin uçak gemisi grubunun faaliyet gösterdiği ve ABD'nin bu hareketliliği yakından izlediği bildiriliyor. Bu durum, iki süper güç arasındaki rekabetin bölgede yoğunlaştığının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan etkilemekle birlikte, küresel güç dengeleri açısından önem taşıyor. Türkiye, Mavi Vatan doktrini ve Doğu Akdeniz'deki benzer deniz yetki alanı mücadeleleri nedeniyle, deniz gücünün ve uluslararası hukukun önemini yakından bilen bir ülke. Güney Çin Denizi'ndeki gerilim, uluslararası ticaret yollarının güvenliği ve deniz hukuku ilkelerinin uygulanması konularında emsal teşkil edebilir. Türkiye, bu nedenle bölgedeki gelişmeleri dikkatle izlemekte ve deniz ticaretinin serbest akışını etkileyebilecek her türlü gerginliğin küresel ekonomik istikrarı tehdit edebileceğini vurgulamaktadır.
