Bangladeş'in New York'taki Birleşmiş Milletler nezdindeki diplomatik misyonu, Dışişleri Bakanı ve uzun süreli BM diplomatı Halilur Rahman'ın 79. BM Genel Kurulu başkanlığına seçilmesini ülkesi için önemli bir itibar zaferi olarak nitelendirdi. Dakka yönetimi, bu seçimin Bangladeş'in uluslararası platformlardaki güvenilirliğinin ve etkinliğinin güçlü bir kanıtı olduğunu vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Halilur Rahman, Bangladeş'in BM Daimi Temsilcisi olarak görev yapmakta ve aynı zamanda Dışişleri Bakanlığı görevini yürütmektedir. 6 Haziran 2024'te yapılan oylamada, 193 üyeli Genel Kurul'da 145 oy alarak rakiplerini geride bıraktı. Görevi Eylül 2024'te başlayacak ve bir yıl süreyle devam edecek. Rahman'ın seçilmesi, Bangladeş'in 1974'te BM üyesi olduktan sonra bu makama seçilen ilk diplomatik temsilcisi olması nedeniyle ayrıca tarihi bir başarı olarak kayıtlara geçti. Daha önceki dönemlerde Bangladeş'in bu göreve bir aday göstermemiş olduğu belirtiliyor.
Rahman, seçilmesinin ardından yaptığı konuşmada, "Küresel barış ve sürdürülebilir kalkınma için çalışacağım. Genel Kurul'un tüm üye ülkelerin sesinin duyulduğu kapsayıcı bir platform olması için gayret göstereceğim" ifadelerini kullandı. Özellikle iklim değişikliği, yoksullukla mücadele ve çatışmaların çözümü gibi konulara öncelik vereceğini sözlerine ekledi. Bangladeş Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, "Bu seçim, ülkemizin BM'deki etkinliğinin ve küresel meselelerdeki yapıcı rolünün bir yansımasıdır" şeklinde değerlendirmede bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bangladeş'in bu başarısı, Güney Asya bölgesinde dikkatle izleniyor. Bölgedeki diğer ülkeler, Bangladeş'in küresel diplomaside yükselen bir oyuncu olduğu yorumları yapıyor. Analistler, Rahman'ın genel kurul başkanlığı döneminde, başta Myanmar'daki Rohingya krizi olmak üzere bölgesel sorunların BM gündeminde daha fazla yer bulacağını öngörüyor. Bangladeş, 2017'den bu yana yaklaşık 1 milyon Rohingya mültecisine ev sahipliği yapıyor ve bu konunun uluslararası toplumun gündeminde kalması için çaba gösteriyor. Diğer yandan, Rahman'ın seçimi, gelişmekte olan ülkelerin BM gibi uluslararası kuruluşlardaki temsil gücünün arttığına dair bir işaret olarak yorumlanıyor. Son yıllarda BM Genel Kurulu başkanlığına sıklıkla küçük ve gelişmekte olan ülkelerden adayların seçildiği görülüyor. Bu durum, küresel yönetişimde daha dengeli bir temsilin yolu olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, Bangladeş'in bu diplomatik kazanımı, ülkenin son yıllardaki ekonomik büyüme ve kalkınma performansıyla da ilişkilendiriliyor. Dünya Bankası verilerine göre, Bangladeş son on yılda yıllık ortalama yüzde 6-7 büyüme kaydetti ve düşük gelirli ülkeler arasından yükselerek alt-orta gelir grubuna geçti. Bu ekonomik başarı, ülkenin uluslararası alandaki itibarını artırmış durumda. Ancak iç siyasette yaşanan gerilimler ve insan hakları konusundaki eleştiriler, Bangladeş'in önümüzdeki dönemde BM Genel Kurulu'nda dikkatli bir denge politikası izlemesini gerektirecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Bangladeş ile tarihsel olarak iyi ilişkilere sahip bir ülke olarak, Halilur Rahman'ın BM Genel Kurulu başkanlığına seçilmesini memnuniyetle karşılayacaktır. Bu gelişme, Türkiye'nin özellikle Güney Asya ve İslam İşbirliği Teşkilatı çerçevesinde Bangladeş ile olan diplomatik temaslarını daha da ileri taşıma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, Rahman'ın döneminde Myanmar'daki Rohingya krizine yönelik BM'nin daha etkin adımlar atması, Türkiye'nin de bu konuda aktif bir rol üstlendiği düşünüldüğünde ortak gündem oluşturabilir. Türkiye için bir diğer önemli nokta, gelişmekte olan ülkelerin BM'de daha güçlü ses getirmesidir; bu durum Türkiye'nin de "Dünya Beşten Büyüktür" sloganıyla savunduğu BM reformu hedefleriyle örtüşmektedir. Önümüzdeki dönemde iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra, çok taraflı platformlardaki iş birliğinin artması beklenebilir.
