Bangladeş Başbakanı Şeyh Hasina’nın 14-16 Ocak 2025 tarihlerinde Malezya’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaret, sosyal medyada yayılan bir videonun gölgesinde kalsa da, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın derinleşmesi açısından kritik adımların atıldığı bir diplomasi trafiği olarak kayıtlara geçti. Ziyaret sırasında imzalanan ticaret, yatırım ve savunma iş birliği anlaşmaları, Bangladeş’in Güneydoğu Asya’daki nüfuzunu artırma çabasını ve Malezya’nın Hint Okyanusu’ndaki stratejik çıkarlarını yansıtıyor. Viral görüntülerin ötesinde, bu ziyaret, bölgesel güç dengelerinde Bangladeş’in yükselen rolünü ve Malezya’nın Asya-Pasifik bağlamında Çin ile rekabet eden bir ortak arayışını gözler önüne seriyor.
Ziyaretin Arka Planı ve Somut Kazanımlar
Şeyh Hasina’nın üç günlük ziyareti, Malezya Başbakanı Enver İbrahim’in daveti üzerine gerçekleşti. İki lider, Kuala Lumpur’da düzenlenen zirvede, ticaret hacmini mevcut 1,5 milyar dolardan 2027’ye kadar 3 milyar dolara çıkarma hedefi belirledi. Bu kapsamda, Bangladeşli hazır giyim ürünlerinin Malezya pazarına girişinde kolaylık sağlanması ve Malezyalı palm yağı ihracatçılarına Bangladeş’te vergi indirimi gibi somut adımlar atıldı. Ayrıca, Bangladeş’in altyapı projelerinde Malezyalı şirketlerin rol alması ve iki ülke arasında iş gücü hareketliliğini düzenleyen yeni bir mutabakat zaptı imzalandı. Savunma alanında ise, terörle mücadele ve deniz güvenliği konularında istihbarat paylaşımı ve ortak tatbikatlar yapılması kararlaştırıldı.
Ziyaretin en dikkat çekici yanı, Bangladeş’in Myanmar sınırındaki Rohingya krizi konusunda Malezya’nın desteğini alması oldu. Malezya, Bangladeş’te geçici olarak barınan bir milyondan fazla Rohingya mültecisinin geri dönüşü için Myanmar yönetimine baskı yapılması çağrısında bulundu. Bu, Bangladeş’in diplomatik yükünü hafifletirken, Malezya’nın İslam İşbirliği Teşkilatı’ndaki etkisini de perçinledi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Çin Rekabeti ve Hint Okyanusu Dinamikleri
Bangladeş-Malezya ilişkileri, yalnızca ikili ticaretle sınırlı değil. Her iki ülke de Hint Okyanusu’nun kritik deniz yollarında stratejik konumlara sahip. Bangladeş, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin önemli bir parçasıyken, Malezya da Çin’le güçlü ticari bağlarına rağmen ABD ve Japonya ile de yakınlaşma içinde. Hasina’nın ziyareti, Dakka’nın Pekin’e olan aşırı bağımlılığını dengeleme çabası olarak okunabilir. Nitekim Bangladeş, son dönemde Hindistan ve Japonya ile de benzer anlaşmalara imza attı. Malezya ise Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik iddiaları nedeniyle Çin’le gerilim yaşarken, alternatif ortaklarla iş birliğini çeşitlendirmek istiyor. Ziyarette imzalanan deniz güvenliği anlaşması, bu bağlamda iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet ediyor.
Öte yandan, viral video –bir Malezyalı gazetecinin Şeyh Hasina’ya yönelttiği sert sorular– aslında bölgede Bangladeş’in demokrasi ve insan hakları karnesine dair artan endişeleri yansıtıyor. Ancak resmi temaslar, bu endişelerin ticari ve stratejik ilişkilerin önüne geçmesine izin vermedi. Uzmanlara göre, Malezya’nın bu ziyaretle amacı, Bangladeş’i ASEAN’la daha yakın iş birliğine teşvik etmek ve Myanmar krizinde ortak bir ses oluşturmaktı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bangladeş ve Malezya, Türkiye’nin Asya-Pasifik ve Hint Okyanusu stratejilerinde önemli ortaklardır. Türkiye, Bangladeş’le savunma sanayii iş birliği ve Rohingya krizinde benzer bir tutum sergilerken, Malezya’yla da İslam İşbirliği Teşkilatı ve D-8 çerçevesinde yakın ilişkiler yürütmektedir. Bu ziyaret, Türkiye’nin bölgedeki nüfuzu açısından bir tehdit değil, aksine fırsat yaratabilir. Zira Bangladeş ve Malezya’nın çok yönlü dış politika arayışı, Türkiye’nin de devreye girebileceği yeni iş birliği alanları doğurabilir. Özellikle deniz güvenliği, terörle mücadele ve İslam dünyasında ortak söylem geliştirme konularında Türkiye’nin katkı sağlayabileceği unutulmamalıdır. Ankara’nın bu gelişmeyi yakından takip etmesi ve dengeli bir angajman politikası izlemesi stratejik önem taşımaktadır.
