Bir zamanlar Bangladeş siyasetinin değişmez aktörü olan Awami Birliği, 2024 yılının yaz aylarında yaşanan kitlesel protestoların ardından kamuoyu önünde neredeyse tamamen kayboldu. Eski Başbakan Şeyh Hasina’nın yurt dışına kaçışıyla doruğa ulaşan süreç, ülkenin en köklü siyasi hareketini belirsiz bir geleceğe sürükledi. Yine de parti yöneticileri, direnişlerini sürdürdüklerini ve yeniden toparlanacaklarını ilan ediyor.
Awami Birliği’nin Çöküşü: Bir Dönemin Sonu
1949’da kurulan ve 1971’deki bağımsızlık savaşında kilit rol oynayan Awami Birliği, Bangladeş’in kurucu partisi olarak kabul edilir. 2009’dan itibaren Kesintisiz 15 yıl boyunca Şeyh Hasina liderliğinde ülkeyi yönetti. Ancak 2024 yazında, hükümetin kamu sektöründe kota uygulamalarına karşı başlayan gösteriler, kısa sürede rejim karşıtı geniş bir harekete dönüştü. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu yüzlerce kişi hayatını kaybetti. Ordunun desteğini kaybeden Şeyh Hasina, 5 Ağustos 2024’te Hindistan’a kaçtı ve Muhammed Yunus liderliğindeki geçici hükümet görevi devraldı. O tarihten bu yana, Awami Birliği’ne bağlı siyasetçiler kamuya açık etkinliklerden uzak duruyor; parti genel merkezi boşaltılmış durumda. Birçok üst düzey lider yargılanma korkusuyla yurt dışına çıkarken, bazıları tutuklandı.
Siyasi Boşluk ve Bölgesel Yansımalar
Awami Birliği’nin sahneden çekilmesi, Bangladeş’te muhafazakar ve liberal güçler arasında bir iktidar boşluğu yarattı. Geçici hükümet, seçim vaadiyle yönetimi devralmış olsa da, seçim takvimi henüz netleşmedi. Siyasi belirsizlik, sivil toplum örgütleri ve öğrenci hareketleri tarafından doldurulmaya çalışılıyor. Bölgesel olarak, Hindistan’ın Bangladeş’te istikrarlı bir hükümete duyduğu ihtiyaç, Awami Birliği’nin yeniden güç kazanmasını arzulamasına neden olabilir. Öte yandan, Çin’in bölgedeki artan etkisi ve Myanmar sınırındaki istikrarsızlık, Bangladeş’in geleceğini daha da kırılgan hale getiriyor. Awami Birliği’nin yeniden toparlanma çabaları, bu denklemde belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bangladeş’teki bu siyasi dönüşüm, Türkiye’nin Güney Asya politikası açısından yakından izlenmelidir. Türkiye, Bangladeş ile tarihsel olarak dostane ilişkilere sahiptir; son yıllarda ticaret hacmi 1 milyar dolara yaklaşmıştır. Awami Birliği döneminde imzalanan anlaşmaların akıbeti belirsizdir. Ayrıca, Bangladeş’in istikrarsızlaşması, bölgede Hint-Pasifik stratejileri bağlamında Türkiye’nin denge politikasını etkileyebilir. Türk yatırımcılar için hazır giyim ve ilaç sektörlerinde önemli fırsatlar barındıran Bangladeş’teki belirsizlik, kısa vadede ihtiyatlı olmayı gerektiriyor.
