ABD merkezli özel sermaye devi Bain Capital, 2018 yılında Toshiba’nın bellek çipi birimini satın alarak kurduğu Kioxia Holdings Corporation’dan (eski adıyla Toshiba Memory) yaklaşık 15 milyar dolar kâr elde etmeye hazırlanıyor. Bu rakam, özel sermaye tarihinin en yüksek getirilerinden biri olarak kayıtlara geçiyor. Bain Capital, 2018’de Toshiba Memory’yi 18 milyar dolara satın alan konsorsiyumun liderliğini yapmıştı. Şirket, o tarihten bu yana Kioxia’yı yeniden yapılandırarak değerini katladı ve halka arz ile kısmi satışlar yoluyla yatırımını geri dönüştürdü.
Gelişmenin Arka Planı
Kioxia, dünyanın en büyük NAND flash bellek üreticilerinden biri olarak faaliyet gösteriyor. Bain Capital, 2018’de Toshiba’nın iflasın eşiğine geldiği dönemde, Japon devinin bellek birimini satın almak için SK Hynix, Apple ve Dell gibi devlerin de yer aldığı bir konsorsiyum oluşturdu. Anlaşma, o dönemde Japon hükümetinin stratejik teknoloji varlıklarının yabancı kontrolüne geçmesi endişeleriyle uzun süre tartışılmıştı. Ancak Bain, Toshiba’nın finansal krizini fırsata çevirerek, yarı iletken sektöründeki en büyük kaldıraçlı satın almalardan birini gerçekleştirdi.
Bain Capital, 2020’de Kioxia’yı halka arz etmeyi planlasa da pandemi ve piyasa koşulları nedeniyle bu planı ertelemek zorunda kaldı. Bunun yerine, şirket 2021’de Western Digital ile birleşme görüşmelerine başladı. Ancak bu görüşmeler de Çin’in antitröst engellemeleri ve fiyat anlaşmazlıkları nedeniyle sonuçsuz kaldı. 2023’te Kioxia, Tokyo Borsası’na başarılı bir halka arz gerçekleştirdi ve hisseleri yüzde 20’nin üzerinde değer kazandı. Bain, bu süreçte elindeki hisselerin bir kısmını satarak önemli bir kâr elde etti. 2024 yılı itibarıyla şirketin toplam piyasa değerinin 30 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu anlaşma, küresel yarı iletken sektöründeki konsolidasyon eğiliminin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Bain Capital’in Kioxia’dan elde ettiği kâr, özel sermaye şirketlerinin teknoloji varlıklarına olan ilgisini yeniden gündeme taşıdı. Öte yandan Japonya, stratejik yarı iletken üretim kapasitesini koruma ve artırma çabaları kapsamında Kioxia’ya destek olurken, ABD-Çin teknoloji savaşları bağlamında bellek çiplerine olan talep de büyüyor. Kioxia’nın başarısı, benzer yapılandırma fırsatlarının diğer Asya teknoloji şirketleri için de geçerli olabileceğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yarı iletken üretiminde küresel tedarik zincirine entegre olma çabası içinde. Kioxia örneği, stratejik teknoloji varlıklarının özel sermaye yoluyla yeniden yapılandırılmasının, hem yatırımcılara hem de ülke ekonomilerine büyük getiriler sağlayabileceğini gösteriyor. Türkiye, savunma ve otomotiv gibi sektörlerde yarı iletken ihtiyacını yerli üretimle karşılama hedefi doğrultusunda, benzer finansal modelleri değerlendirebilir. Ayrıca, bu tür büyük ölçekli satın almaların küresel teknoloji rekabetini nasıl şekillendirdiği, Türkiye’nin yatırım stratejileri için önemli bir referans niteliği taşıyor.
