Bahreyn yönetimi, İran'la yaşanan gerilimin ortasında Şii vatandaşların en kutsal dini günlerinden biri olan Aşure törenlerine yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirdi. Ülkenin içişleri bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, salgın ve güvenlik gerekçeleriyle açık alanlarda toplanma, büyük alaylar düzenleme ve geleneksel matem ritüellerinin sınırlandırıldığı belirtildi. Ancak gözlemciler, bu adımın Bahreyn'in Şii çoğunluğa yönelik artan baskısının bir parçası olduğunu ve Tahran'la bağlantılı olduğu iddia edilen grupları hedef aldığını vurguluyor.
Şiilere Yönelik Baskıların Arka Planı
Bahreyn, nüfusunun yaklaşık yüzde 60-70'ini oluşturan Şii vatandaşlarının dini ve siyasi haklarını yıllardır kısıtlıyor. 2011 Arap Baharı sırasında başlayan protestoların ardından yönetim, Şii muhalefeti 'İran'ın beşinci kolu' olarak nitelendirerek sert önlemler aldı. Son yıllarda yüzlerce Şii aktivist ve din adamı tutuklandı, bazı siyasi partiler kapatıldı ve vatandaşlık iptalleri gibi yaptırımlar uygulandı.
Aşure törenleri, Kerbela Savaşı'nın yıldönümünde Hz. Hüseyin'in şehadetini anan ve Şiiler için en önemli dini etkinliklerden biridir. Bahreyn'de her yıl düzenlenen bu törenler, geçmişte de güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalara sahne olmuştu. Yetkililer, bu yıl da benzer olayların yaşanmaması için önceden tedbir aldıklarını savunuyor.
Ancak insan hakları örgütleri, kısıtlamaların mezhepsel bir ayrımcılık olduğunu ve Bahreyn'in uluslararası yükümlülüklerini ihlal ettiğini belirtiyor. Uluslararası Af Örgütü, bu tür yasakların Şii toplumunu hedef aldığını ve dini özgürlükleri kısıtladığını ifade etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bahreyn'in bu hamlesi, Suudi Arabistan liderliğindeki Sünni Körfez monarşilerinin İran'a yönelik tutumunun bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İran'la nükleer müzakerelerin durma noktasına geldiği, bölgede vekalet savaşlarının sürdüğü bir dönemde Bahreyn, İran'ın Şii gruplar üzerinden iç işlerine karıştığı iddiasını sık sık gündeme getiriyor.
ABD, Bahreyn'deki Beşinci Filo üssüyle ülkeye askeri ve siyasi destek sağlarken, insan hakları ihlalleri konusunda eleştirilerini sınırlı tutuyor. Washington, bölgede İran'a karşı stratejik ortaklık için Bahreyn'e ihtiyaç duyuyor. Bu durum, uluslararası toplumun Bahreyn'deki Şiilere yönelik baskılara tepkisini zayıflatıyor.
Öte yandan, Suudi Arabistan'ın İran'la normalleşme adımları ve Yemen'deki ateşkes, Körfez'deki gerilimi düşürse de, Bahreyn iç dinamikleri Tahran'ın etkisine açık kalmaya devam ediyor. İran, Bahreyn'deki Şii hareketlere dolaylı destek vererek Manama yönetimini baskı altında tutmayı sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bahreyn'deki Şii kısıtlamaları, Türkiye'nin Körfez politikası açısından iki yönlü bir öneme sahip. Bir yandan Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE ile son dönemde normalleşme adımları atarken, diğer yandan İran'la ekonomik ve enerji işbirliğini geliştirmeye çalışıyor. Bahreyn'deki mezhepsel gerilimin tırmanması, Ankara'nın bölgede denge politikasını zorlayabilir. Ayrıca Türkiye, kendi sınırları içinde Şii azınlıklara yönelik politikaları ve Irak'taki Şii gruplarla ilişkileri nedeniyle bu gelişmeyi yakından izliyor. Bölgesel bir kriz, enerji nakil hatları ve ticaret yolları üzerinden Türkiye ekonomisini de etkileyebilir.
