Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran'a ait olduğu belirtilen ve yaptırımlar nedeniyle dondurulan fonların serbest bırakıldığı ya da başka bir ülkeye transfer edildiği yönündeki haberleri kesin bir dille yalanladı. Orta Doğu merkezli Middle East Eye'ın haberine göre, BAE resmi makamları bu iddiaları "asılsız" olarak nitelendirirken, özellikle son günlerde uluslararası basında yer alan spekülasyonların gerçeği yansıtmadığını vurguladı. Konu, ABD ile İran arasında varılan esir takası anlaşmasının ardından, dondurulmuş İran varlıklarının akıbetiyle ilgili soruların gündeme gelmesiyle yeniden alevlenmişti.
Gelişmenin arka planı
ABD yönetimi, Eylül 2023'te İran ile bir esir takası anlaşmasına varıldığını duyurmuş, bu kapsamda Güney Kore'de bloke edilen 6 milyar dolarlık İran fonunun Katar üzerinden Tahran'a aktarılmasına izin vermişti. Bu adım, İran'da tutulan beş ABD vatandaşının serbest bırakılması karşılığında atılmıştı. Ancak BAE'de bulunan İran varlıklarıyla ilgili benzer bir hamle yapıldığı iddiası, Abu Dabi yönetiminin yalanlamasıyla karşılaştı. BAE Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Ülkemizde dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılması veya taşınması söz konusu değildir" ifadeleri kullanıldı. Açıklamada, uluslararası yaptırımlara tam uyum sağlandığı ve bu tür iddiaların BAE'nin küresel finans sistemindeki güvenilirliğini zedelemeye yönelik olduğu belirtildi.
İran'ın yurtdışındaki varlıkları, ABD'nin 2018'de nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesi ve yeniden uygulamaya koyduğu yaptırımlar nedeniyle büyük ölçüde dondurulmuş durumda. Bu fonların büyük bir kısmı, Çin, Güney Kore, Japonya ve bazı Körfez ülkelerinde bloke edilmiş durumda. İran, bu ülkelerle yaptığı petrol ve doğalgaz ticareti karşılığında birikmiş ancak transfer edilemeyen meblağların kendisine iadesini talep ediyor. BAE ise özellikle Dubai üzerinden İran ile ticari bağlantıları olan bir merkez konumunda.
Bölgesel ve küresel boyut
BAE'nin bu açıklaması, ABD-İran ilişkilerindeki hassas dengenin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Bir yandan ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda baskıyı sürdürürken, diğer yandan insani amaçlı fon transferlerine sınırlı da olsa izin veriyor. Ancak BAE gibi müttefik ülkeler, yaptırım ihlali suçlamalarıyla karşı karşıya kalmamak için temkinli davranıyor. Bölgedeki analistlere göre, dondurulmuş İran varlıklarının akıbeti, Tahran'ın ekonomik darboğazı aşması için kritik öneme sahip. Bu fonların serbest bırakılması, İran'ın enflasyon ve döviz kuru baskılarını hafifletebilir. Ancak Batılı güçler, bu kaynakların İran'ın bölgesel milisleri finanse etmek veya balistik füze programını geliştirmek için kullanılmasından endişe ediyor.
BAE'nin bu konudaki tutumu, Körfez ülkelerinin İran'la ilişkilerini normalleştirme çabalarıyla da yakından ilgili. Son yıllarda BAE, Suudi Arabistan'la birlikte İran'la diyalog kanallarını açık tutarken, aynı zamanda ABD'nin güvenlik şemsiyesi altında kalmayı sürdürüyor. Bu ikili denge, BAE'nin İran fonları konusunda net bir duruş sergilemesini gerektiriyor. Ayrıca, uluslararası toplumun İran yaptırımlarına uyum konusundaki hassasiyeti, BAE gibi küresel finans merkezlerinin itibarını korumak için bu tür yalanlamaları kaçınılmaz kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BAE'nin İran fonlarına ilişkin yalanlaması, Türkiye'nin bölgesel ekonomik ve diplomatik konumunu doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Türkiye, İran'la doğalgaz ticareti ve sınır ötesi ticaret hacmi nedeniyle benzer yaptırım riskleriyle karşı karşıya. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırması, Türkiye'nin enerji ithalatında alternatif kaynak arayışlarını hızlandırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Körfez ülkeleriyle son dönemde yakaladığı yumuşama süreci, bu tür yaptırım ihlali iddialarının Türkiye'ye sıçramaması için diplomatik dikkat gerektiriyor. Öte yandan, İran'ın dondurulmuş varlıklarının akıbeti, Tahran'ın ekonomik direnci ve bölgesel politikalarını etkileyerek Türkiye'nin güney sınırındaki istikrarı da şekillendirebilir. Bu nedenle, Ankara'nın hem Washington hem de Tahran'la ilişkilerini dengeleyerek hareket etmesi beklenir.
