Bab el-Mendep Boğazı'ndan geçen gemi sayısı Pazartesi günü 28'e yükselerek dört günün en yüksek seviyesine ulaştı. Bu artış, ABD ile İran arasındaki savaşın sona ermesine yönelik umutların canlanmasıyla ilişkilendiriliyor. Deniz ticareti verileri sağlayan Kpler'e göre, Hürmüz Boğazı'ndaki trafik ise düşük seyretmeye devam ediyor. Bölgedeki gerginliğin azalması, küresel enerji ve tedarik zincirleri açısından kritik öneme sahip bu su yollarının yeniden normalleşmesi beklentisini güçlendirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Bab el-Mendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin kalbinde yer alan stratejik bir geçiş noktasıdır. Dünya ticaretinin yaklaşık %12'si bu boğazdan geçiyor. Aynı şekilde Hürmüz Boğazı da dünya petrol arzının yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle her iki boğazda yaşanan aksaklıklar, küresel enerji fiyatlarını ve tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor.
ABD ile İran arasındaki gerilim, son haftalarda tırmanarak iki ülkeyi fiilen bir çatışmanın eşiğine getirmişti. İran'ın, İsrail'e yönelik saldırıları ve ABD'nin askeri müdahale tehditleri, bölgedeki deniz ticaretini derinden etkilemişti. Birçok gemi sahibi, güvenlik riski nedeniyle Bab el-Mendep ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri ertelemiş veya alternatif rotalara yönelmişti.
Ancak son günlerde diplomatik çabalardan olumlu sinyaller gelmeye başladı. İran'ın yeni cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian'ın ılımlı mesajları ve ABD'nin önkoşulsuz müzakere teklifleri, taraflar arasında diyalog kapısının aralanabileceğine işaret ediyor. Bu gelişmeler, deniz trafiği verilerine de yansımış durumda. Kpler verilerine göre, Pazartesi günü Bab el-Mendep'ten geçen gemi sayısı 28'e ulaştı; bu, dört günün en yüksek seviyesi. Buna karşılık Hürmüz Boğazı'ndaki trafik hâlâ düşük seviyelerde seyrediyor; bu da İran'ın ana petrol ihracat rotasındaki normalleşmenin daha yavaş ilerlediğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bab el-Mendep ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de yakından takip ediliyor. Asya ile Avrupa arasındaki en kısa deniz yolu olan Bab el-Mendep, Süveyş Kanalı'nın devamı niteliğinde. Burada yaşanacak bir kriz, gemilerin Afrika'nın güneyine yönelmesine neden olarak maliyetleri artırabilir ve teslimat sürelerini uzatabilir.
Uzmanlar, boğazlardaki trafik artışının olumlu bir işaret olduğunu ancak kalıcı bir normalleşme için siyasi bir anlaşmanın şart olduğunu vurguluyor. ABD ile İran arasındaki müzakerelerin yeniden başlaması hâlinde, bölgedeki tansiyonun daha da düşmesi ve gemi trafiğinin tamamen normale dönmesi bekleniyor.
Öte yandan, İsrail ile İran arasındaki gerilim de bölgesel güvenlik açısından belirleyici olmaya devam ediyor. İsrail'in İran içindeki hedeflere yönelik saldırıları ve İran'ın misilleme tehditleri, bölgedeki istikrarı tehdit eden en önemli faktörler arasında. Bu nedenle, deniz trafiğindeki artış, kırılgan bir ortamda gerçekleşiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak bir krizden doğrudan etkilenebilir. Ayrıca Türk ticaret filosunun büyük kısmı, Asya ve Avrupa arasındaki seferlerini Bab el-Mendep üzerinden gerçekleştiriyor. Bu boğazdaki trafiğin artması, Türk ihracatçıları için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak bölgedeki jeopolitik risklerin devam ettiği göz önüne alındığında, Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından alternatif rotaları ve kaynak çeşitliliğini gözetmesi önemini koruyor.
