Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümetinin 1915 olaylarını sözde "Ermeni soykırımı" olarak tanıma kararına sert tepki gösterdi. Pazartesi günü yapılan yazılı açıklamada, bu adımın "ciddi endişe" verici olduğu belirtilerek Tel Aviv yönetimine kararını yeniden gözden geçirme çağrısı yapıldı. Anadolu Ajansı'nın aktardığı habere göre, Bakü yönetimi bu kararın bölgesel istikrara zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Bakü’den Sert Uyarı: ‘Tarihi Gerçeklerle Bağdaşmıyor’
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İsrail parlamentosu Knesset'in 1915 olaylarını "Ermeni soykırımı" olarak tanıyan kararının tarihi gerçeklerle bağdaşmadığı ifade edildi. Açıklamada, bu tür tek taraflı kararların, uluslararası hukuk ve adalet ilkeleriyle çeliştiği vurgulandı. Bakü, İsrail'in bu adımının, iki ülke arasındaki stratejik ortaklık ilişkilerine gölge düşürebileceği uyarısında bulundu. Açıklamada ayrıca, Ermeni lobisinin yıllardır sürdürdüğü propaganda faaliyetlerinin bir sonucu olarak görülen bu kararın, bölgedeki etnik ve dini dengeleri olumsuz etkileyebileceği kaydedildi.
Azerbaycan, 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddialarını reddeden başlıca ülkeler arasında yer alıyor. Bakü yönetimi, tarihsel sürecin tarafsız bilimsel araştırmalarla aydınlatılması gerektiğini savunuyor. Bu bağlamda, siyasi organların tarih hakkında karar vermesinin doğru olmadığını belirten Azerbaycan, İsrail'in bu adımının aynı zamanda Türkiye-Azerbaycan-İsrail üçgenindeki hassas dengeleri de bozabileceğine dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Stratejik İttifaklar Sınanıyor
İsrail'in bu kararı, özellikle Güney Kafkasya ve Ortadoğu'da yeni bir diplomatik gerilim dalgasına yol açabilir. Azerbaycan, İsrail ile uzun yıllara dayanan güçlü askeri, istihbarat ve enerji iş birliğine sahip. İki ülke arasında petrol, doğalgaz ve savunma sanayii alanlarında önemli anlaşmalar bulunuyor. Özellikle İkinci Karabağ Savaşı'nda İsrail yapımı silahların kullanılması, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın somut bir göstergesi olarak değerlendirilmişti.
Öte yandan, Ermenistan ve diaspora örgütleri, uluslararası toplumda 1915 olaylarının soykırım olarak tanınması için yoğun çaba harcıyor. ABD Başkanı Joe Biden'ın 2021 yılında bu yönde bir açıklama yapması, ardından birçok Avrupa ülkesinin benzer adımlar atması, konuyu uluslararası gündemin üst sıralarına taşımıştı. İsrail'in de bu sürece dahil olması, Ankara ve Bakü'de rahatsızlık yaratmış durumda. Türkiye, 1915 olaylarını soykırım olarak nitelendiren her türlü girişime karşı çıkarken, Azerbaycan da bu konuda Türkiye ile tam bir dayanışma içinde hareket ediyor.
Uzmanlara göre, İsrail'in bu kararı, aynı zamanda İran ve Rusya'nın Kafkasya'daki nüfuz mücadelesinde yeni bir cephe açabilir. Özellikle İran, Ermeni lobisinin etkisine açık bir ülke olarak bilinirken, Rusya ise hem Ermenistan hem de Azerbaycan ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışıyor. İsrail'in bu adımının, Azerbaycan'ı Rusya'ya daha da yaklaştırabileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin 1915 olaylarına ilişkin temel tezleriyle doğrudan çelişmektedir. Ankara, soykırım iddialarını reddederken, konunun siyasi değil tarihsel bir perspektifle ele alınması gerektiğini savunuyor. İsrail'in bu kararı, Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir kriz unsuru oluşturabilir. Zira iki ülke arasında son yıllarda normalleşme çabaları sürerken, bu tür bir adım güveni zedeleyecektir. Ayrıca Azerbaycan ile stratejik birliktelik içinde olan Türkiye, Bakü’nün tepkisini destekleyecek ve uluslararası platformlarda karşı hamleler geliştirecektir. Bölgesel olarak ise, bu karar Güney Kafkasya’da Türkiye-Azerbaycan dayanışmasını güçlendirirken, İsrail’in bölgedeki manevra alanını daraltabilir.
