Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Gürcistan ve Türkiye ile yürütülen üçlü iş birliğinin bölgesel istikrar ve refahın anahtarı olduğunu belirtti. Bayramov, başkent Bakü’de düzenlenen bir konferansta yaptığı konuşmada, enerji iş birliğinin bu ortaklığın en önemli sütunlarından biri olmaya devam ettiğini vurguladı. Üç ülke arasındaki stratejik ortaklık, özellikle Güney Kafkasya’da barış ve güvenliğin sağlanması açısından kritik bir rol oynuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasındaki üçlü iş birliği mekanizması, 2010’lu yılların başından beri düzenli olarak toplanıyor. Bu mekanizma, ekonomik entegrasyondan güvenlik iş birliğine kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteriyor. Özellikle enerji alanında Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattı ve Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) gibi dev projeler, bölgesel enerji haritasını yeniden şekillendirdi. Bayramov, konuşmasında bu projelerin sadece üç ülkeye değil, aynı zamanda Avrupa’nın enerji güvenliğine de katkı sağladığının altını çizdi.
Dışişleri Bakanı, ayrıca ulaştırma ve lojistik alanında Orta Koridor olarak da bilinen Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Rota’sının geliştirilmesinin önemine değindi. Bu rota, Çin’den Avrupa’ya uzanan ticaret yolunda Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye’yi kilit birer aktör haline getiriyor. Bayramov, “Bu iş birliği sadece bölgesel değil, küresel ticaret ağları için de kritik öneme sahip” dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Üçlü iş birliğinin bölgesel istikrar açısından önemi, özellikle Dağlık Karabağ sorununun çözüm süreci ve Ermenistan ile normalleşme girişimleri bağlamında daha da belirgin hale geliyor. Azerbaycan, 2020’deki İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından bölgede yeni bir denklem oluştururken, Gürcistan ve Türkiye’nin desteği Bakü için stratejik önem taşıyor. Güney Kafkasya’nın ötesinde, bu iş birliği İran ve Rusya’nın bölgesel etkisine karşı bir denge unsuru olarak da görülüyor.
Enerji boyutunda, Azerbaycan’ın doğal gaz rezervleri, Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınarak kıtanın Rus gazına bağımlılığını azaltıyor. Bayramov, bu noktada “Enerji iş birliğimiz, sadece ticari bir ortaklık değil, aynı zamanda stratejik bir tercihtir” ifadesini kullandı. Ulaştırma alanında ise Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattı, Asya ile Avrupa arasında kesintisiz bir bağlantı sağlarken, bu koridorun kapasitesinin artırılması için çalışmalar devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan ile üçlü iş birliğinde hem enerji merkezi hem de Asya-Avruya ticaret koridorunda kilit bir güç olarak öne çıkıyor. Bu gelişme, Türkiye’nin Avrupa’ya enerji geçiş ülkesi olma stratejisini güçlendirirken, Kafkasya’da istikrarın sağlanması Ankara’nın bölgesel etkisini artırıyor. Ayrıca, Orta Koridor girişimi, Türkiye’nin Çin’in Kuşak ve Yol Projesi ile entegrasyonunu hızlandırarak ekonomik fırsatlar sunuyor. NATO ve AB üyelik sürecinde dış politikada alternatif ortaklıklar kuran Türkiye için bu üçlü mekanizma, Moskova ve Tahran’ın bölgedeki nüfuzuna karşı bir denge aracı olarak da işlev görüyor.
