Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, CNN'in Bakü topraklarının İran'a karşı operasyonlar için kullanıldığına ilişkin haberini 'tamamen asılsız' olarak nitelendirerek reddetti ve uluslararası yayın kuruluşuna raporu geri çekme çağrısında bulundu. Bakü yönetimi, söz konusu iddiaların Azerbaycan'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef aldığını belirterek, haberde kullanılan kaynakların güvenilir olmadığını vurguladı. CNN'in yayımladığı haberde, Azerbaycan topraklarının İran'a yönelik istihbarat ve askeri operasyonlar için kullanıldığı iddia edilmişti. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, yaptığı yazılı açıklamada, 'Bu iddialar gerçeği yansıtmamaktadır. Azerbaycan, komşu ülkelerin iç işlerine karışmamış, topraklarının üçüncü ülkeler tarafından bu tür amaçlarla kullanılmasına izin vermemiştir' ifadelerine yer verdi.
Gelişmenin arka planı: İran-Azerbaycan ilişkilerinde gergin dönem
CNN'in iddiaları, İran ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin son dönemde tırmanan gerginlik yaşadığı bir dönemde gündeme geldi. İran, Azerbaycan'ın İsrail'le yakın askeri işbirliğini defalarca eleştirmiş, özellikle İran sınırına yakın bölgelerde Azerbaycan'ın İsrail yapımı insansız hava araçlarını (İHA) konuşlandırmasından rahatsızlık duyduğunu ifade etmişti. İran basınında çıkan haberlerde, Azerbaycan topraklarının İsrail tarafından İran'a yönelik sabotaj ve istihbarat faaliyetleri için kullanıldığı öne sürülmüştü. Azerbaycan ise bu suçlamaları sürekli olarak reddetmiş, iki ülke arasında karşılıklı diplomatik atamalar ve sınır güvenliği konusunda yaşanan anlaşmazlıklar ilişkileri germişti. Uzmanlar, CNN haberinin bu gerilimi daha da tırmandırabileceği uyarısında bulunuyor. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili olarak CNN'e resmi bir mektup gönderdiğini ve haberin yayından kaldırılmasını talep ettiğini duyurdu. Bakanlık, ayrıca uluslararası topluma ve medyaya, haber kaynaklarını doğrulamadan bu tür iddiaları yaymamaları çağrısında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut: Güney Kafkasya'da yeni bir cephe mi?
Haberde öne sürülen iddialar, sadece Azerbaycan-İran ilişkilerini değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini de etkileyebilecek nitelikte. Güney Kafkasya'da Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasında gelişen işbirliği, İran'ı rahatsız ederken, Rusya'nın da bölgedeki nüfuzunu koruma çabalarına sahne oluyor. CNN haberinin, özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine odaklanan ABD merkezli bir yayın kuruluşundan gelmesi, konuya ayrı bir boyut kazandırıyor. Bazı analistler, bu haberin ABD'nin İran'a yönelik baskı politikasının bir parçası olabileceğini ve Azerbaycan'ı bu sürece dahil etmeyi amaçlayabileceğini öne sürüyor. Azerbaycan ise bu tür iddiaların iki ülke arasında gereksiz bir gerilim yarattığı görüşünde. Bölgedeki enerji hatlarının güvenliği ve Karabağ sonrası yeniden yapılanma süreci de göz önüne alındığında, bu tür haberlerin bölgesel istikrarı olumsuz etkileyebileceği endişesi hakim.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Azerbaycan'ın bu iddiaları reddetmesini desteklerken, haberin iki ülke arasında yapay bir gerilim yaratma amacı taşıdığını düşünmektedir. Türkiye, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini her platformda savunmakta ve bu tür asılsız iddiaların bölgesel istikrarı bozabileceği uyarısında bulunmaktadır. Türkiye'nin İran'la ilişkileri ise rekabet ve işbirliği arasında dalgalanırken, Azerbaycan'la stratejik ortaklığı (Tek Millet İki Devlet) her türlü dış müdahaleye karşı dayanışmayı gerektirmektedir. Dolayısıyla bu gelişme, Türkiye'nin hem Azerbaycan'la ittifakını hem de İran'la dengeli ilişkilerini koruma politikasını sınayabilecek bir nitelik taşımaktadır. Ayrıca, enerji koridorları ve Kafkasya'da Türkiye'nin artan rolü göz önüne alındığında, Türkiye bu tür haberlerin arkasındaki niyetleri yakından takip etmektedir.
