Avrupa Birliği'nin yeni bütçe müzakereleri öncesinde Avusturya, zengin üye ülkelerin bir ATM olmadığı konusunda uyarıda bulundu. Viyana yönetimi, ortak bütçeye yapılan katkıların sınırsız olmadığını vurgularken, bir yandan da AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İsrail'in apartheid uyguladığı yönündeki yorumları nedeniyle eleştirilerin odağında. Bu iki gelişme, AB'nin hem mali hem de siyasi alanda ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Avusturya'nın bu tavrı, özellikle pandemi sonrası toparlanma fonlarının dağıtımı ve yeni bütçe döneminde daha fazla kaynak talep eden güney Avrupa ülkeleriyle gerilime yol açabilir.
Bütçe kavgası: Zengin ülkelerin sabrı taşıyor mu?
Avusturya Maliye Bakanı Magnus Brunner, Brüksel'de yaptığı açıklamada, "Zengin AB üyesi ülkeler bir ATM değil" ifadelerini kullanarak, özellikle Almanya, Hollanda ve İsveç gibi net katkı sağlayıcıların artan talepler karşısında sabrının taştığını ima etti. Brunner, AB bütçesinin daha verimli kullanılması gerektiğini savunurken, yeni gelir kaynakları oluşturulmasına da karşı çıktı. Bu tutum, özellikle İtalya, İspanya ve Yunanistan gibi pandemiden ağır etkilenen ülkelerin ek fon talepleriyle çelişiyor. AB Komisyonu'nun 2028 sonrası için hazırladığı bütçe teklifinde, savunma, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme gibi alanlara daha fazla kaynak ayrılması öngörülüyor. Ancak net katkı sağlayıcı ülkeler, kendi iç kamuoylarının da baskısıyla, bütçenin daha disiplinli olmasını istiyor.
Avusturya'nın bu çıkışı, aslında bir süredir biriken gerilimin yansıması. Hollanda ve İsveç de benzer açıklamalar yaparken, Almanya'nın tutumu kritik önemde. Berlin, bir yandan AB'nin birliğini korumak isterken diğer yandan kendi mali disiplininden ödün vermek istemiyor. Avrupa Parlamentosu ise bütçenin artırılmasından yana. Tüm bu tartışmalar, AB'nin önümüzdeki dönemde nasıl bir mali yol haritası izleyeceğini belirleyecek.
Kaja Kallas ve İsrail 'apartheid' sözleri: Diplomatik kriz mi?
Bu arada AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada İsrail'in Filistin topraklarında "apartheid" uyguladığı yönündeki iddiaları değerlendirirken, bu tür suçlamalarla "gölgelerle savaşmayacağını" söyledi. Kallas'ın bu ifadeleri, İsrail ve bazı AB üyesi ülkelerin tepkisini çekti. İsrail Dışişleri Bakanlığı, Kallas'ı "çifte standart" yapmakla suçlayarak, AB'nin İsrail'e yönelik tutumunun samimiyetini sorguladı. Öte yandan, Kallas'ın sözleri Filistin yanlısı gruplar tarafından memnuniyetle karşılanırken, AB içinde de farklı görüşler ortaya çıktı. Macaristan ve Çekya gibi İsrail yanlısı ülkeler Kallas'ı eleştirirken, İrlanda ve Lüksemburg gibi ülkeler daha dengeli bir yaklaşım sergilenmesini savundu.
Kallas'ın bu çıkışı, AB'nin Ortadoğu politikasındaki derin bölünmeleri bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Bir yandan İsrail'le stratejik ortaklık ilişkilerini sürdürmek isteyen AB, diğer yandan uluslararası hukuku ve insan haklarını gözetmek zorunda. Kallas'ın "gölgelerle savaşmayacağım" sözü, aslında AB'nin bu ikilemini özetler nitelikte: Soyut suçlamalarla uğraşmak yerine somut adımlara odaklanmak. Ancak bu, İsrail-Filistin çatışmasında tarafsız bir arabulucu olma hedefini zora sokuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu iki gelişme, Türkiye'nin AB ile ilişkileri açısından da önemli sinyaller taşıyor. Avusturya'nın bütçe konusundaki katı tutumu, AB'nin genişleme politikasını da etkileyebilir. Zira net katkı sağlayıcı ülkeler, yeni üyelerin katılımıyla bütçe yükünün artacağı endişesi taşıyor. Türkiye'nin AB üyelik sürecinde benzer engellerle karşılaşması muhtemel. Öte yandan, Kaja Kallas'ın İsrail konusundaki sözleri, AB'nin Doğu Akdeniz'deki dengeleri gözetme çabasını yansıtıyor. Türkiye, AB'nin İsrail'e yönelik eleştirilerinin artmasını kendi lehine kullanabilir; ancak AB'nin bu konudaki bölünmüşlüğü, ortak bir dış politika oluşturmasını zorlaştırıyor. Özetle, Türkiye AB'den hem mali hem siyasi alanda daha net sinyaller beklerken, bu tartışmalar Ankara'nın elini güçlendirebilir.
