Avustralya Terapötik Ürünler İdaresi (TGA), sahte bir zayıflama ilacı kullanan bir kişinin yemek borusunun delinmesi sonucu hastaneye kaldırıldığını bildirdi. Kurum, deneysel bir obezite ilacı olan retatrutide olduğunu düşünerek internetten satın alınan sahte ürünün ciddi sağlık riskleri taşıdığı konusunda uyarı yayınladı.
Olayın Arka Planı ve TGA'nın Uyarısı
TGA'nın açıklamasına göre, mağdur kişi henüz klinik denemeleri tamamlanmamış ve hiçbir ülkede onay almamış retatrutide adlı ilacı temin etmeye çalışırken, internette satılan sahte bir ürünü kullandı. Sahte ürünün içeriğinde ne olduğu henüz netleşmezken, kişinin yemek borusunda ciddi hasar oluştu ve acil hastane tedavisi gerekti.
Retatrutide, şu anda ABD'li ilaç şirketi Eli Lilly tarafından geliştirilen ve Faz 3 klinik denemeleri devam eden bir GLP-1, GIP ve glukagon reseptör agonistidir. Henüz hiçbir ülkede ruhsatlandırılmamış olan bu ilaç, obezite ve tip 2 diyabet tedavisinde umut vadeden bir seçenek olarak görülüyor. Ancak TGA, onaylanmamış ilaçların internet üzerinden satın alınmasının yasal olmadığını ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.
TGA sözcüsü, "Onaylanmamış bir ilacı internetten satın almak, içeriğinin ne olduğunu bilmediğiniz bir maddeyi vücudunuza almak anlamına gelir. Bu ürünler sahte, kontamine veya yanlış dozda olabilir; sonuçları hayati tehlike taşıyabilir" dedi. Kurum, vatandaşları yalnızca doktor reçetesiyle ve eczanelerden temin edilen ilaçları kullanmaya çağırdı.
Küresel Sahte İlaç Sorunu ve Obezite İlaçlarına Talep
Son yıllarda obezite ve diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 grubu ilaçlara (Ozempic, Wegovy, Mounjaro gibi) yönelik küresel talep patladı. Bu talep, özellikle sosyal medyada "hızlı zayıflama" vaadiyle pazarlanan sahte ürünlerin hızla çoğalmasına yol açtı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Interpol, 2023'ten bu yana sahte semaglutid ve tirzepatid ürünlerine karşı çok sayıda uyarı yayınladı. Avrupa İlaç Ajansı (EMA) da 2024'te sahte Ozempic kalemlerinin Avrupa'da dolaşımda olduğunu bildirdi.
Avustralya'da TGA, 2023 yılında sahte Ozempic ürünlerine el koymuş ve halkı uyarmıştı. Bu son olay, sahte ilaç pazarının sadece onaylı ilaçlarla sınırlı kalmadığını, henüz piyasaya çıkmamış deneysel ilaçları da kapsadığını gösteriyor. Uzmanlar, internet sitelerinin ve sosyal medya platformlarının bu tür yasa dışı satışları engellemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.
Retatrutide özelinde, ilacın henüz onaylanmamış olması, sahte üreticiler için büyük bir fırsat yaratıyor. Zira insanlar, klinik denemelere katılamadıkları için alternatif yollara başvuruyor. Ancak bu yollar, hem yasal hem de tıbbi açıdan büyük riskler taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Obezite ilaçlarına yönelik küresel talep, Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye'de de son yıllarda GLP-1 grubu ilaçlara ilgi arttı; eczanelerde zaman zaman bulunamayan bu ilaçlar, internet üzerinden yasa dışı satışa konu olabiliyor. Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), onaylanmamış ürünlerin satışına karşı denetimlerini sürdürüyor. Avustralya'daki bu olay, Türkiye'deki sahte ilaç riskine karşı uyarıcı bir örnek teşkil ediyor. Vatandaşların yalnızca hekim kontrolünde ve eczane kanalıyla ilaç temin etmesi, hem bireysel sağlık hem de kamu güvenliği açısından kritik önem taşıyor.
