Avustralya Ticaret Bakanı, ülkesinin Kanada'nın Avrupa Birliği ile daha derin ticari ve stratejik ilişkiler kurma yönündeki hamlesini yakından takip ettiğini ve gerektiğinde benzer bir yol izleyebileceğini söyledi. Bakan, Canberra'nın Ottawa ile aynı çizgide olduğunu ve Kanada Başbakanı Mark Carney'nin atacağı adımların kendileri için büyük önem taşıyacağını belirtti. Bu açıklama, küresel ticaret dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde Avustralya'nın dış ekonomi politikasında yeni bir yön arayışı olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Avustralya'nın bu açıklaması, son yıllarda hızla değişen küresel ticaret mimarisi içinde anlam kazanıyor. Kanada, Avrupa Birliği ile kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması olan CETA'yı halihazırda yürürlüğe koymuş durumda ve şimdi bu ilişkiyi daha da derinleştirmek için çalışmalar yürütüyor. Ottawa'nın özellikle dijital ticaret, yeşil enerji ve kritik mineraller alanlarında AB ile işbirliğini genişletme çabası, Avustralya için bir model oluşturuyor. Avustralya, benzer şekilde AB ile 2018'den bu yana süren serbest ticaret müzakerelerini yürütüyor ancak bu görüşmeler zaman zaman ticari anlaşmazlıklar nedeniyle yavaşladı. Tarım ürünleri pazar erişimi ve coğrafi işaretler gibi konular, müzakerelerin tıkanma noktalarını oluşturuyor.
Avustralya Ticaret Bakanı'nın açıklamaları, sadece ticari değil aynı zamanda jeopolitik bir tercihi de yansıtıyor. Hint-Pasifik bölgesinde artan Çin etkisi karşısında Avustralya, geleneksel müttefikleri olan ABD ve Birleşik Krallık'ın yanı sıra Avrupa Birliği ile de ilişkilerini güçlendirmek istiyor. Kanada'nın izlediği yol, orta güçlerin büyük güçler arasındaki rekabette nasıl konumlanabileceğine dair bir örnek sunuyor. Bakan, "Kanada ile aynı sayfadayız ve Mark Carney'nin ne yapacağıyla büyük ilgileneceğiz" diyerek bu stratejik yakınlığı vurguladı. Bu ifade, Avustralya'nın Kanada'nın attığı adımları bir laboratuvar gibi izlediğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'nın olası hamlesi, küresel ticaret sisteminde önemli yansımalar yaratabilir. AB, son yıllarda Hint-Pasifik bölgesine yönelik ilgisini artırmış durumda. Brüksel, Çin'e olan bağımlılığını azaltmak ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için Avustralya, Japonya, Güney Kore gibi ülkelerle işbirliğini derinleştirmek istiyor. Avustralya'nın AB ile daha sıkı bağlar kurması, bu stratejinin bir parçası olarak görülebilir. Öte yandan, Kanada'nın AB ile ilişkilerini derinleştirmesi, Brexit sonrası dönemde Birleşik Krallık'ın Avrupa'dan uzaklaşmasının yarattığı boşluğu doldurma çabası olarak da okunuyor. Avustralya'nın benzer bir yol izlemesi, İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinin AB ile ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir.
Ayrıca, ABD'nin ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve korumacı eğilimler, orta ölçekli güçleri alternatif ortaklıklar aramaya itiyor. Avustralya ve Kanada gibi ülkeler, kurallara dayalı uluslararası ticaret sistemini desteklemek için AB ile işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu durum, Dünya Ticaret Örgütü'nün zayıfladığı bir dönemde bölgesel ve ikili anlaşmaların önemini artırıyor. Avustralya'nın atacağı adımlar, diğer orta güçler için de emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın AB ile ticari ilişkilerini derinleştirme arayışı, Türkiye'nin AB ile olan Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve serbest ticaret anlaşmaları ağı genişletme çabaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, AB ile ticaretinde yaşadığı sorunlara çözüm ararken, Avustralya gibi ülkelerin AB ile kurduğu modelleri inceleyebilir. Ayrıca, Hint-Pasifik'te artan işbirliği, Türkiye'nin bölgeye yönelik açılım politikalarıyla paralellik gösterebilir. Ancak doğrudan bir etki beklenmemeli; zira Türkiye'nin AB ile ilişkileri farklı bir hukuki ve siyasi çerçevede ilerliyor. Yine de küresel ticaretin bloklaşma eğilimi, Türkiye'nin dış ticaret stratejisini gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor.
