Avustralya hükümeti, ülkeye giriş yapan yolcular için kâğıt üzerindeki gümrük beyannamelerini kaldırarak tamamen dijital sisteme geçme kararı aldı. İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, tüm uluslararası havalimanları ve deniz limanlarında aşamalı olarak uygulanacak dijital gümrük beyanı, Qantas havayolu ile yapılan başarılı bir pilot uygulamanın ardından hayata geçiriliyor. Yeni sistem, yolcuların seyahat öncesinde veya varışta çevrimiçi olarak doldurdukları bir form aracılığıyla gümrük ve sınır koruma işlemlerini hızlandırmayı hedefliyor.
Dijital Dönüşümün Arka Planı
Avustralya Sınır Koruma Gücü verilerine göre, her yıl yaklaşık 40 milyon yolcu ülkeye giriş yapıyor ve bunların büyük bir kısmı hâlâ kâğıt form doldurmak zorunda kalıyor. Kâğıt formların işlenmesi, hem zaman kaybına yol açıyor hem de çevresel atık oluşturuyor. Dijital beyan sistemi, yolcuların pasaport, uçuş ve konaklama bilgilerini otomatik olarak çekerek form doldurma süresini 10 dakikadan 2 dakikaya indiriyor.
Pilot uygulama sırasında Qantas yolcularının %85'i dijital formu tercih ettiğini belirtti. Sistem, gümrük kontrollerinde yapay zeka destekli risk analizi yaparak, düşük riskli yolcuları hızlı geçiş hattına yönlendiriyor. Yüksek riskli yolcular ise ek incelemeye tabi tutuluyor. Bu sayede sınır güvenliğinin artırılması ve bekleme sürelerinin azaltılması hedefleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'nın bu adımı, Asya-Pasifik bölgesinde dijital sınır yönetimi konusunda öncü bir rol üstlendiğini gösteriyor. Yeni Zelanda, Singapur ve Güney Kore gibi ülkeler de benzer sistemler üzerinde çalışıyor. Küresel olarak, seyahat teknolojilerindeki bu dönüşüm, pandemi sonrası artan seyahat talebine yanıt olarak hız kazandı. Dijital gümrük beyanı, yolcular için konforu artırırken, devletler için de veri toplama ve güvenlik açısından yeni imkanlar sunuyor. Ancak veri gizliliği endişeleri, sistemin yaygınlaşmasında önemli bir engel olarak duruyor. Avustralya hükümeti, toplanan verilerin yalnızca sınır güvenliği amacıyla kullanılacağını ve üçüncü taraflarla paylaşılmayacağını taahhüt ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın dijital gümrük beyanına geçişi, Türkiye'nin de benzer sistemleri değerlendirmesi için önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, yılda 50 milyondan fazla turist ağırlayan bir ülke olarak, havalimanlarında yaşanan yoğunluğu azaltmak ve sınır güvenliğini artırmak için dijital çözümlere ihtiyaç duyuyor. Türkiye'nin bu alandaki girişimleri (örneğin, e-Visa sistemi) olsa da, kâğıt formlar hâlâ yaygın olarak kullanılıyor. Avustralya deneyimi, veri gizliliği ve siber güvenlik risklerine karşı alınacak önlemler konusunda da Türkiye'ye yol gösterebilir. Ayrıca, Türkiye ile Avustralya arasında artan turist ve iş insanı trafiği göz önüne alındığında, iki ülke arasında karşılıklı dijital sistem entegrasyonu, seyahat kolaylığı sağlayabilir.
