Avustralya'da Aralık ayından bu yana yürürlükte olan, 16 yaş altındaki çocukların Snapchat, Instagram ve YouTube gibi platformlarda hesap açmasını yasaklayan yasa, beklenen etkiyi yaratamadı. Yapılan araştırmalar, çocukların büyük çoğunluğunun hâlâ bu ağlara erişebildiğini ve hesap oluşturabildiğini ortaya koydu. Bunun üzerine Avustralya hükümeti, ihlal durumunda uygulanan azami para cezasını iki katına çıkararak 1 milyon Avustralya dolarına yükseltti. Ancak uzmanlar, yasağın teknik olarak uygulanmasının zor olduğunu ve çocukların ebeveyn izni olmadan kolayca hesap açabildiğini belirtiyor.
Yasağın arka planı ve uygulamadaki zorluklar
Avustralya parlamentosu, çocukların sosyal medyanın zararlı etkilerinden korunması amacıyla 2024 yılında bu yasayı kabul etmişti. Yasa, platformlara 16 yaş altı kullanıcıların kaydını engelleme yükümlülüğü getiriyor. Ancak uygulama aşamasında ciddi sorunlar yaşanıyor. Çocuklar, doğum tarihlerini değiştirerek veya ebeveynlerinin hesaplarını kullanarak yasağı aşabiliyor. Ayrıca, platformların yaş doğrulama mekanizmaları yetersiz kalıyor. Avustralya İletişim ve Medya Kurumu (ACMA), şu ana kadar herhangi bir platforma ceza kesmediğini, ancak denetimleri sıkılaştırdığını açıkladı. Hükümet, yasağın etkinliğini artırmak için yapay zeka tabanlı yaş tespit sistemleri geliştirilmesi için platformlarla iş birliği yapıyor.
Küresel boyut: Diğer ülkeler de benzer önlemler alıyor
Avustralya'nın bu girişimi, dünyada çocukları sosyal medyanın zararlarından korumaya yönelik artan çabaların bir parçası. Fransa'da 15 yaş altı çocukların ebeveyn izni olmadan sosyal medya hesabı açması yasaklanırken, İngiltere'de Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında platformlara daha sıkı kurallar getiriliyor. ABD'de ise Utah ve Arkansas gibi eyaletler benzer yasalar çıkardı ancak bunların çoğu mahkeme kararlarıyla durduruldu. Uzmanlar, yasakların tek başına yeterli olmadığını, dijital okuryazarlık eğitimi ve ebeveyn denetiminin de önemli olduğunu vurguluyor. Avustralya örneği, katı kuralların bile teknolojik gelişmeler karşısında nasıl yetersiz kalabileceğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir tartışma sürüyor. TBMM Dijital Mecralar Komisyonu, çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getirilmesi konusunda çalışmalar yürütüyor. Avustralya deneyimi, salt yasaklarla sonuç alınamayacağını, teknik altyapı ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca bu durum, Türkiye'deki sosyal medya platformlarının yerelleşme ve kullanıcı verilerini koruma yükümlülükleri açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'nin kendi dijital güvenlik politikasını oluştururken, Avustralya'daki başarısız uygulamalardan ders çıkarması faydalı olacaktır.
