Avrupa, bu yaz aşırı sıcaklar ve kuraklığın tetiklediği orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Özellikle Akdeniz ülkeleri olmak üzere İspanya, Yunanistan, İtalya ve Fransa'da yüz binlerce hektar ormanlık alan kül oldu. Uzmanlar, yangınların şiddetinin ve yayılma hızının, iklim değişikliğinin etkisiyle normalin çok üzerinde olduğunu belirtiyor. Söndürme çalışmaları ise hem zorlu arazi koşulları hem de kaynak yetersizliği nedeniyle güçlükle yürütülüyor.
Gelişmenin Arka Planı: İklim Değişikliği ve Kuraklık
Avrupa, tarih boyunca orman yangınlarına aşina bir bölge; ancak bu yılki yangınların sıklığı ve yoğunluğu olağan dışı. Bilim insanlarına göre, küresel ısınmanın etkisiyle Avrupa, son yılların en sıcak yazlarını yaşıyor. Sıcak hava dalgaları, toprağın ve bitki örtüsünün nemini kaybetmesine yol açarak yangınları son derece yanıcı hale getiriyor. Örneğin, Fransa'nın güneyindeki Gironde bölgesinde çıkan yangınlar, 2022 yılında 20 binden fazla hektar alanı kül etmişti.
Kuraklık, yangınların sürdürülebilirliğini artıran en kritik faktör. Avrupa'da birçok bölgede yağış miktarı mevsim normallerinin oldukça altında. Akdeniz iklim kuşağındaki ülkelerde yaz ayları doğal olarak kuru geçse de, bu yılki kuraklık olağanüstü boyutlarda. İspanya'da barajların su seviyeleri kritik düzeye inerken, Portekiz'de de benzer durum yaşanıyor. Bu koşullar, yangınların başlamasını ve yayılmasını kolaylaştırıyor.
Uzmanlar, orman yönetiminin yetersizliğine de dikkat çekiyor. Yoğun ormanlaşma ve kontrolsüz bitki örtüsü, yangınların şiddetini artırıyor. Ayrıca, kırsal nüfusun azalması nedeniyle ormanlık alanlarda yeterli bakım yapılamıyor. Bu da yangınlara karşı savunmasızlığı beraberinde getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Mücadelede Zorluklar ve İşbirliği
Yangınlarla mücadele, hem bölgesel hem de küresel bir dayanışmayı gerektiriyor. Avrupa Birliği (AB), üye ülkelere yardım için oluşturduğu 'rescEU' mekanizmasını devreye sokmuş durumda. Ancak bu mekanizmanın kapasitesi, artan yangın yükü karşısında yetersiz kalabiliyor. Örneğin, Yunanistan'da 2023 yılında çıkan büyük orman yangınlarında AB'nin gönderdiği uçaklar ve itfaiye ekipleri yetersiz kalmış, ülke diğer Avrupa ülkelerinden yardım talep etmişti.
Yangınların söndürülmesindeki en büyük zorluklardan biri, yangınların yerleşim yerlerine yakın bölgelerde çıkması. Bu durum hem insan hayatını tehdit ediyor hem de tahliye çalışmalarını güçleştiriyor. Duman ve yoğun sıcaklık, havadan müdahaleyi de engelliyor. Gece boyunca sönen yangınlar, sabah saatlerinde rüzgarın etkisiyle yeniden alevlenebiliyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, Avrupa'daki yangınlar iklim değişikliğinin sadece bir habercisi. Uzmanlar, bu tür aşırı hava olaylarının önümüzdeki yıllarda daha da sık yaşanacağını ifade ediyor. Paris İklim Anlaşması hedeflerine ulaşılamaması halinde, kıtanın yangın riskiyle baş etme kapasitesinin daha da zorlanacağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'daki yangınlar, Türkiye için de bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle benzer iklim koşullarına sahip ve orman yangınlarıyla sık sık karşı karşıya kalıyor. 2021 yılında yaşanan büyük yangınlarda Türkiye, uluslararası yardım çağrılarında bulunmuş, birçok ülkeden destek almıştı. Bu deneyim, yangınlarla mücadelede uluslararası işbirliğinin önemini gösteriyor. AB'nin 'rescEU' mekanizması, Türkiye gibi aday ülkelerin de dahil olduğu bir dayanışma ağı oluşturuyor. Ayrıca, yangınlarla mücadelede kullanılan uçak ve helikopter gibi ekipmanların temini ve orman yönetiminin etkinliği, Türkiye'nin de gündeminde. Sonuç olarak, bu gelişmeler Türkiye'nin yangın politikalarını gözden geçirmesi ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarını hızlandırması için bir fırsat sunuyor.
