Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa'yı etkisi altına alan şiddetli sıcak hava dalgasının yol açtığı aşırı ölümlerin sayısının 1300'ü aştığını duyurdu. Örgütün Avrupa Bölge Direktörü Hans Henri P. Kluge, yaptığı yazılı açıklamada, ölümlerin büyük çoğunluğunun 65 yaş ve üzerindeki bireylerden oluştuğunu belirtti. Kluge, 'Avrupa'da sıcaklıkların tehlikeli seviyelere ulaştığı bölgelerde, özellikle kırmızı uyarı verilen alanlarda aşırı ölümlerde belirgin bir artış gözlemliyoruz' ifadelerini kullandı. DSÖ verilerine göre aşırı ölümlerin yüzde 85'i 65 yaş üstü bireylerde görülürken, bu yaş grubundaki ölüm oranı mevsim normallerine kıyasla yüzde 30 daha yüksek seyrediyor.
Sıcak hava dalgasının etkileri ve sağlık uyarıları
Avrupa genelinde etkili olan sıcak hava dalgası, özellikle Güney Avrupa ülkelerinde can kayıplarına yol açtı. İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan'da sıcaklıklar 40 santigrat derecenin üzerine çıkarken, birçok kentte kırmızı alarm verildi. DSÖ, aşırı sıcakların kalp ve solunum rahatsızlıkları başta olmak üzere kronik hastalıkları tetiklediğini, özellikle yaşlılar ve kronik hasta bireyler için hayati risk oluşturduğunu vurguladı. Örgüt, hükümetlere serinletme merkezleri açılması, su dağıtımı ve savunmasız grupların taranması gibi acil önlemler alması çağrısında bulundu. Aşırı sıcaklar nedeniyle hastanelerde acil başvuruları yüzde 40 oranında arttı; birçok ülkede sağlık personeli ek vardiyalarla çalışmaya başladı.
Küresel iklim değişikliği ve Avrupa'nın kırılganlığı
Bilim insanları, Avrupa'da sıcak hava dalgalarının sıklık ve şiddetinin iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. Avrupa Birliği Kopernik İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, 2024 yazı şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yazlardan biri olma yolunda ilerliyor. Uzmanlar, sera gazı emisyonlarının azaltılmaması halinde 2050 yılına kadar her yıl on binlerce kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybedeceğini öngörüyor. DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Kluge, 'İklim değişikliği bir sağlık acil durumudur. Hükümetler, sağlık sistemlerini iklim değişikliğine uyumlu hale getirmeli ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmelidir' uyarısında bulundu. İspanya'da hükümet, sıcak hava dalgasına karşı 'aşırı sıcak eylem planı' başlattı; Portekiz'de ise orman yangınlarıyla mücadele ön planda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'daki bu durum, Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde benzer sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalıyor ve yaşlı nüfus oranı giderek artıyor. DSÖ verileri, Türkiye'de de sıcaklığa bağlı ölümlerin raporlanması konusunda veri toplama ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadele politikalarını hızlandırmalı; Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı'na uyum sürecinde sağlık sektörünü de iklim risklerine karşı hazırlamalıdır. Sıcak hava dalgalarının tarım, turizm ve enerji sektörlerine etkileri göz önüne alındığında, Türkiye'nin ulusal iklim değişikliği eylem planlarını güncellemesi kritik bir adım olacaktır.
