Avrupa Parlamentosu, Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri arasında geçen yaz Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından varılan ticaret anlaşmasını uzun bir gecikmenin ardından onayladı. Anlaşma, iki taraf arasındaki gümrük tarifelerini önemli ölçüde düşürmeyi ve ticaret engellerini kaldırmayı öngörüyor.
Gelişmenin arka planı
Geçen yaz Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile ABD Başkanı Donald Trump arasında varılan mutabakat, ABD-AB ticari ilişkilerinde bir dönüm noktası olarak görülüyordu. Görüşmeler sırasında taraflar, özellikle sanayi ürünleri, tarım ve hizmet sektörlerinde karşılıklı pazar açılımı konusunda ilerleme kaydetti. Ancak anlaşmanın Avrupa Parlamentosu'nda onaylanması, bazı üye ülkelerin ve çevre örgütlerinin itirazları nedeniyle aylarca ertelendi. İtirazların başında, anlaşmanın tarım ürünlerine yönelik hükümlerinin Avrupa standartlarını düşürebileceği ve çevresel düzenlemeleri zayıflatabileceği endişesi geliyordu. Yeşil Grup ve Sosyal Demokratlar, anlaşmanın iklim taahhütleriyle uyumlu olmadığını savunarak karşı oy kullandı. Ancak Avrupa Halk Partisi ve Liberal Demokratların desteğiyle anlaşma, 425 oyla kabul edilirken 187 milletvekili ret oyu verdi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu anlaşma, küresel ticarette korumacılığın arttığı bir dönemde iki büyük ekonomik güç arasındaki işbirliğini tazelemesi açısından kritik önem taşıyor. Anlaşma, yıllık 1 trilyon doları aşan transatlantik ticaret hacmini daha da artırmayı hedefliyor. Özellikle otomotiv, kimya, ilaç ve makine gibi sektörlerde gümrük vergilerinin sıfırlanması bekleniyor. Ayrıca anlaşma, ABD ve AB arasında teknik düzenlemelerin uyumlaştırılmasını da içeriyor, bu da şirketlerin her iki pazarda faaliyet göstermesini kolaylaştıracak. Bununla birlikte, Çin'in yükselen ticari nüfuzu karşısında ABD ve AB'nin birlikte hareket etmesi, küresel ticaret dengelerini yeniden şekillendirebilir. Anlaşma, aynı zamanda Dünya Ticaret Örgütü'nün reformu konusunda da iki taraf arasında ortak bir zemin oluşturmasıyla değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşmasına sahip olmasına rağmen ABD ile ticarette benzer bir ayrıcalıktan yararlanamamaktadır. ABD-AB anlaşması, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği kapsamında üçüncü ülkelerle ticarette otomatik avantaj sağlamasını engellemektedir. Anlaşmanın onaylanması, Türk ihracatçıları için ABD pazarında AB ürünleriyle rekabeti daha da zorlaştırabilir. Özellikle otomotiv ve tekstil sektörlerinde Türk firmalarının pazar payını koruyabilmesi için yeni stratejiler geliştirmesi gerekecektir. Bu gelişme, Türkiye'nin ABD ile kapsamlı bir ticaret anlaşması müzakerelerini hızlandırması için bir motivasyon kaynağı olabilir.
