Avrupa doğal gaz vadeli işlemleri, Orta Doğu'da İran savaşının şiddetlenmesi ve kış aylarına yönelik yakıt stoklarına ilişkin endişelerin artmasıyla dört haftalık yükseliş serisini sürdürmeye hazırlanıyor. Hollanda TTF merkezinde işlem gören referans gaz kontratları, haftalık bazda yüzde 5'in üzerinde değer kazanarak enerji piyasalarında jeopolitik risklerin fiyatlamaya yansıdığını gösterdi.
Savaşın Uzaması Arz Endişelerini Derinleştiriyor
İran'ın desteklediği gruplarla İsrail arasındaki çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski, Avrupa'nın enerji güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Orta Doğu'da artan gerilim, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının kesintiye uğrayabileceği endişesini güçlendiriyor. Dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si bu kritik geçitten geçiyor.
Avrupa Birliği'nin gaz depolama tesislerindeki doluluk oranı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük seviyelerde seyrediyor. Kış aylarında ısınma talebinin artmasıyla birlikte stokların hızla tükenebileceği ve yeni tedarik arayışlarının fiyatları daha da yukarı çekebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynaklardan üretimin mevsimsel dalgalanmalarının da gaz talebini artırabileceğine işaret ediyor.
Küresel Piyasalar ve Tedarik Zinciri Baskıları
Avrupa'nın Rusya'dan gaz ithalatını büyük ölçüde kesmesinin ardından ABD, Katar ve Azerbaycan gibi alternatif tedarikçilere yönelmesi, küresel LNG piyasasında rekabeti artırdı. Asya ülkelerinin de kış öncesi stoklarını güçlendirmek için alımlarını artırması, spot fiyatları yukarı yönlü destekliyor. Özellikle Çin ve Japonya'nın LNG talebindeki toparlanma, Avrupa'nın tedarik maliyetlerini daha da yükseltebilir.
Öte yandan, İran savaşının uzaması, sadece doğal gaz değil, petrol fiyatları üzerinden de enflasyon baskısı yaratıyor. Brent petrolün varil fiyatı son bir ayda yüzde 8'den fazla artarak 90 doların üzerine çıktı. Yüksek enerji maliyetleri, Avrupa Merkez Bankası'nın faiz politikasını zorlaştırırken, sanayi üretiminde yavaşlama sinyalleri görülüyor.
Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da enerji yoğun sektörlerde üretim kısıtlamaları gündemde. Kimya devi BASF, doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı üretim planlamasını gözden geçirdiğini açıkladı. Benzer şekilde, İtalya ve İspanya'da elektrik fiyatları rekor seviyelere yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 99'unu ithal eden bir ülke olarak Avrupa'daki fiyat hareketlerinden doğrudan etkileniyor. İran savaşının uzaması, Türkiye'nin İran'dan yaptığı doğal gaz ithalatında kesinti riskini artırırken, alternatif kaynaklara yönelme maliyetleri yükseltiyor. Azerbaycan ve Rusya'dan gelen gazın yanı sıra LNG alımlarında da fiyat artışları bekleniyor. Bu durum, cari açık üzerinden Türk ekonomisi üzerinde baskı oluşturabilir ve enerji faturalarını yükselterek enflasyonu körükleyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini çeşitlendirme çabaları kapsamında Doğu Akdeniz ve Hazar kaynaklarına yönelik projelerin önemi artıyor.
