Gazze, Lübnan ve İran'da büyük tantanayla duyurulan ateşkesler, sahada sadece kâğıt üzerinde kalmış durumda. Her üç cephede de çatışmalar şiddetlenerek devam ederken, bölgesel savaşın daha da yayılma riski artıyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları haftalardır sürerken, Lübnan sınırında Hizbullah ile İsrail arasında yaşanan çatışmalar ikinci bir cepheyi açmış durumda. İran'ın ise dolaylı çatışma düzeyi artmakta ve bölgedeki vekil güçler üzerinden gerilim tırmanmaktadır. Bu gelişmeler, bir yılı aşkın süredir devam eden savaşın sona ermediğini tam aksine daha karmaşık ve kanlı bir hal aldığını gösteriyor.
Ateşkeslerin Ardındaki Gerçek: Çatışmalar Neden Bitmiyor?
Uluslararası toplumun büyük çabalarıyla ilan edilen ateşkesler, tarafların birbirine duyduğu güvensizlik ve jeopolitik çıkar çatışmaları nedeniyle uygulamada başarısız oluyor. Gazze'de İsrail ile Hamas arasında varılan ateşkes, kısa süre sonra her iki tarafın da birbirini ihlalle suçlamasıyla yeniden şiddetli çatışmalara dönüştü. Lübnan'da ise İsrail ile Hizbullah arasında 2006'dan bu yana en ciddi sınır çatışmaları yaşanıyor. Ateşkes çağrılarına rağmen, Hizbullah'ın roket saldırıları ve İsrail'in misillemeleri sivil kayıpları artırıyor.
Uzmanlara göre, ateşkeslerin başarısız olmasının temel nedeni tarafların stratejik hedeflerinden vazgeçmemesi. İsrail, Hamas'ı yok etme ve rehineleri kurtarma hedefinden ödün vermezken, Hamas da varlığını sürdürme ve siyasi kazanç elde etme peşinde. Benzer şekilde, Hizbullah, İsrail'in Lübnan'daki varlığına karşı mücadeleyi sürdürürken, İran da bölgedeki nüfuzunu kaybetmek istemiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Savaşın Yayılma Riski
Üç cephedeki çatışmalar, sadece taraflar arasında kalmayıp bölgesel ve küresel güçleri de içine çekme potansiyeli taşıyor. İran-İsrail arasındaki gölge savaş giderek doğrudan çatışmaya dönüşürken, ABD ve diğer Batılı ülkeler İsrail'i desteklemeye devam ediyor. Rusya ve Çin ise diplomatik çözüm çağrıları yaparken, bölgedeki enerji arz güvenliği endişeleri küresel piyasalarda dalgalanmaya neden oluyor. Kızıldeniz'de Yemen'deki Husilerin ticari gemilere saldırıları, savaşın daha geniş bir alana yayıldığını gösteriyor.
Ateşkeslerin sadece isimden ibaret olduğu bu ortamda, insani kriz de derinleşiyor. Milyonlarca sivil yerinden edilmiş durumda ve temel ihtiyaçlara erişim giderek zorlaşıyor. Birleşmiş Milletler, Gazze'de kıtlık riski uyarısı yaparken, Lübnan'da hastaneler kapasite sınırına dayanmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ortadoğu'daki bu krizden doğrudan etkilenmektedir. Güney sınırında istikrarsızlık, güvenlik tehditlerini artırmakta ve mülteci akını riskini gündeme getirmektedir. Ayrıca, İran ile İsrail arasındaki gerilim, Türkiye'nin enerji güvenliği için hayati öneme sahip olan Basra Körfezi ve Kafkasya rotalarını tehdit etmektedir. Türkiye, aynı zamanda Filistin davasına verdiği destekle bölgedeki aktörler arasında denge kurmaya çalışmakta, ancak savaşın yayılması bu dengeyi zorlamaktadır. Dolayısıyla, ateşkeslerin başarısız olması, Türkiye'nin diplomatik girişimlerinin ve bölgesel barış çabalarının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
