Güneydoğu Asya ülkeleri birliği (ASEAN), Meta'nın geçtiğimiz hafta sosyal medya platformlarında zararlı içerikleri engellemek için 18 milyar dolar ödemeyi kabul etmesinin ardından, Büyük Teknoloji şirketlerine karşı ortak bir mücadele başlatılması yönünde artan baskı altında. Kuala Lumpur merkezli düşünce kuruluşu ASEAN Enstitüsü'nün raporuna göre, bölgede dolandırıcılık ve nefret söylemi vakaları hızla artarken, üye ülkelerin teknoloji devlerine yönelik düzenleyici çerçevelerini uyumlu hale getirmesi gerektiği vurgulanıyor.
Meta'nın Rekor Ödemesi ve Sonrası
Meta Platforms, ABD'de federal bir mahkemede varılan anlaşma gereği, Instagram ve Facebook'ta reşit olmayan kullanıcılar için varsayılan zaman sınırlamaları, aile gözetim araçları ve algoritmik akış değişiklikleri gibi köklü reformlara imza atmayı taahhüt etti. Bu anlaşma, şirketin çocuk güvenliği ve veri gizliliği konularındaki sorumluluklarına ilişkin en kapsamlı yasal uzlaşma olarak tarihe geçti.
Söz konusu gelişme, teknoloji şirketlerinin dünya genelinde artan denetimine rağmen, Asya'da bu alandaki düzenlemelerin ne kadar yetersiz kaldığını bir kez daha gözler önüne serdi. Filipinler'den Endonezya'ya kadar birçok ülkede, dolandırıcılık çeteleri tarafından sosyal medya platformları aracılığıyla milyonlarca dolar değerinde vurgun yapıldığı, hatta bu çetelerin kurbanlarının büyük bir kısmının bölge ülkelerinde yaşayan vatandaşlar olduğu biliniyor.
Bölgesel Dayanışma ve Düzenleme Çağrıları
Özellikle Singapur, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerin bu konuda adım atması bekleniyor. Singapur'un Bilgi İletişim Medya Geliştirme Otoritesi, geçen yıl içinde platformları zararlı içerik konusunda uyarmak için yeni bir birim kurdu. Malezya ise sahte haberlerle mücadele için özel bir yasa tasarısı hazırlığında.
Ancak uzmanlar, tek başına üye ülkelerin alacağı önlemlerin etkisiz kalacağını, ASEAN düzeyinde koordinasyon eksikliğinin, teknoloji şirketlerinin bölgedeki farklı yasal boşluklardan yararlanmasına olanak tanıdığını belirtiyor. ASEAN Enstitüsü'ne göre, bölgesel bir veri koruma çerçevesi ve dijital pazar düzenlemeleri, teknoloji devlerinin 'yerleşik olmayan' konumunu sorgulamakla kalmayıp, içerik denetimi konusunda da daha şeffaf olmalarını sağlayabilir.
Öte yandan, Büyük Teknoloji şirketlerinin ASEAN ülkelerindeki ekonomik ağırlığı da göz ardı edilmiyor. Çünkü bu şirketler bölgede yüz binlerce kişiye istihdam sağlıyor ve küçük işletmelerin dijital ekonomiye katılımında kritik rol oynuyor. Bu nedenle, üye ülkeler hem tüketiciyi korumak hem de dijital yatırımı çekmek arasında bir denge kurmakta zorlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dijital ekonomideki konumunu güçlendirmek için benzer düzenlemeleri yapma ihtiyacını bir kez daha gündeme getiriyor. Türkiye, son yıllarda sosyal medya yasalarını sıkılaştırarak içerik denetimini artırmış ve bu yönde adımlar atmıştır. Meta'nın ABD'de aldığı bu karar, Türk makamlarına büyük teknoloji şirketleri karşısında elini güçlendirebilir. Ayrıca, bu süreçte Türkiye'nin, ASEAN ülkeleriyle deneyim paylaşımı, dijital bağımlılıkla mücadele ve veri güvenliği konularında işbirliği fırsatları doğabilir. Bu durum, uluslararası platformlarda benzer sorunlarla mücadele eden ülkeler arasında diplomatik angajman için yeni kanallar oluşturabilir.
