Tiran, 2 Temmuz – Arnavutluk'ta yolsuzluk karşıtı gösteriler şiddetlenirken, polis Perşembe günü parlamento binası önünde toplanan protestoculara biber gazı ve tazyikli su sıkarak müdahale etti. Göstericiler, polis memurlarına ve bazı milletvekillerine yumurta ve un fırlatırken, güvenlik güçleri kalabalığı dağıtmak için sert önlemlere başvurdu. Olaylar sırasında herhangi bir can kaybı yaşanmazken, çok sayıda kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Protestoların arka planı ve hükümete yönelik suçlamalar
Gösteriler, Başbakan Edi Rama liderliğindeki Sosyalist Parti hükümetine yönelik yolsuzluk iddialarının ardından başladı. Muhalefet partileri ve sivil toplum örgütleri, hükümeti kamu ihalelerinde usulsüzlük yapmakla ve yargıyı siyasallaştırmakla suçluyor. Özellikle, geçtiğimiz aylarda ortaya çıkan bazı telefon dinleme kayıtları, üst düzey hükümet yetkililerinin yargı mensuplarına baskı yaptığını ortaya koymuştu. Ülkede yolsuzlukla mücadele konusunda AB ve ABD'nin desteğiyle reformlar yapılmış olsa da, muhalefet bu reformların yetersiz olduğunu ve hükümetin kendi denetimindeki kurumları kullanarak muhalifleri sindirdiğini savunuyor. Gösterilerin ilk günlerinde barışçıl geçen eylemler, polisin barikatları kaldırmaması ve bazı protestocuların gözaltına alınmasıyla tırmanışa geçti. Olayların yaşandığı gün meclis, tartışmalı bir yargı reformu paketini görüşmek üzere toplanmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Arnavutluk'taki bu gelişmeler, Balkanlar'da yolsuzluk ve hukukun üstünlüğü konusundaki kırılganlığı bir kez daha gündeme getirdi. Ülke, AB üyelik müzakerelerine 2020'de resmen başlamış olsa da, yargı bağımsızlığı ve yolsuzlukla mücadelede ilerleme kaydedilmesi Brüksel tarafından temel ön koşul olarak görülüyor. AB yetkilileri, gösterilerin şiddete dönüşmesinden endişe duyduklarını ve tarafları diyaloğa çağırdıklarını açıkladı. Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığı, Arnavutluk'taki durumu yakından takip ettiğini ve tüm tarafların sivil haklara saygı göstermesi gerektiğini bildirdi. Bölgede Sırbistan ve Kosova arasındaki gerilimin yanı sıra Bosna Hersek'teki siyasi kriz de devam ederken, Arnavutluk'taki istikrarsızlık Balkanlar'daki dengeleri etkileyebilir. Ayrıca, Arnavutluk'un enerji ve altyapı projelerinde Çin yatırımları artarken, ülkenin Batı ittifakına bağlılığı da test ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk, Türkiye'nin Balkanlar'daki önemli müttefiklerinden biridir; iki ülke arasında savunma, ticaret ve kültürel alanlarda güçlü bağlar bulunmaktadır. Arnavutluk'taki siyasi istikrarsızlık, bölgesel güvenlik ve Türkiye'nin Balkanlar'daki nüfuzu açısından risk oluşturabilir. Özellikle, Kosova ve Bosna Hersek'teki krizlerle birleştiğinde, Türkiye'nin bu ülkelerdeki ekonomik çıkarları ve diplomatik etkinliği zedelenebilir. Ayrıca, Arnavutluk'taki yolsuzluk iddialarına yönelik protestolar, Türkiye'nin de zaman zaman benzer eleştirilere maruz kaldığı bir bağlamda, hukukun üstünlüğü konusunda uluslararası kamuoyunun dikkatini çekebilir. Ankara'nın, Tiran ile ilişkilerini korurken, mevcut hükümetle temaslarını sürdürmesi ve muhalefetle de diyaloğu ihmal etmemesi bekleniyor.
