Andy Burnham, Pazartesi günü Birleşik Krallık'ın yeni başbakanı olarak resmen göreve başlıyor. İşçi Partisi lideri, son genel seçimlerde elde ettiği zaferin ardından Buckingham Sarayı'nda Kral Charles tarafından kabul edilecek ve hükümeti kurma görevi verilecek. Burnham, ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik durgunluk, sağlık sistemindeki kriz, artan yaşam maliyeti ve Avrupa Birliği ile ilişkilerdeki belirsizlik gibi devasa zorluklarla mücadele etmek zorunda kalacak. Aynı zamanda, İskoçya'nın bağımsızlık talepleri ve Kuzey İrlanda Protokolü'nün geleceği de yeni başbakanın masasında bekliyor.
Ekonomik kriz ve sağlık sektörü öncelikli
Burnham'ın devraldığı ekonomi, yüksek enflasyon ve düşük büyüme oranlarıyla boğuşuyor. Pandemi sonrası toparlanma süreci yavaş ilerlerken, Ukrayna savaşının enerji fiyatlarına etkisi ve Brexit sonrası ticaret engelleri ekonomiyi olumsuz etkiliyor. İşçi Partisi, seçim kampanyasında kamu hizmetlerine daha fazla yatırım, vergi artışları ve sosyal refahın güçlendirilmesi vaat etmişti. Ancak, bütçe açığı ve artan borç yükü nedeniyle bu vaatleri gerçekleştirmesi kolay görünmüyor. Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) de büyük bir krizle karşı karşıya. Bekleme listeleri rekor seviyelere ulaşırken, personel eksikliği ve grevler sağlık hizmetlerini felç etme noktasına getirdi. Burnham, Manchester belediye başkanı olduğu dönemde sağlık politikalarına verdiği önemle tanınıyor; şimdi bu deneyimini ulusal düzeyde uygulaması bekleniyor.
Yaşam maliyeti krizi de halkın en önemli gündem maddelerinden biri. Enerji faturaları, gıda fiyatları ve kiralar hızla artarken, milyonlarca aile geçim sıkıntısı çekiyor. Burnham, seçim vaatleri arasında asgari ücreti yükseltmek ve sosyal yardımları artırmak gibi adımlar sıralamıştı. Ancak, bu politikaların finansmanı için vergi artışları veya başka tasarruf önlemleri gerekebilir. Uzmanlar, Burnham'ın ilk 100 günde bu krizlere yönelik somut adımlar atmasının beklendiğini belirtiyor.
Dış politika ve Avrupa ile ilişkiler
Burnham'ın dış politika gündemi de oldukça yoğun. Özellikle Avrupa Birliği ile ilişkilerin yeniden şekillendirilmesi öncelikli konular arasında. İşçi Partisi, Brexit sonrası ticaret anlaşmasının daha kapsamlı hale getirilmesini ve gümrük kontrollerinin azaltılmasını savunuyor. Ancak, AB ile müzakerelerin kolay olmayacağı, özellikle Kuzey İrlanda Protokolü konusundaki anlaşmazlıkların sürdüğü biliniyor. Burnham, AB ile daha yakın ilişkiler kurmayı hedefliyor ancak üyeliğe geri dönüş gibi bir gündemi yok. Ayrıca, ABD ile ilişkiler, Çin'e karşı denge politikası ve Ukrayna'ya destek gibi konular da dış politikanın temel başlıkları arasında. Burnham, transatlantik ittifaka bağlılığını vurgularken, Çin'in yükselişi karşısında pragmatik bir yaklaşım benimseyeceği sinyallerini verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burnham'ın başbakan olması, Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki ikili ilişkileri doğrudan etkileyebilecek. İşçi Partisi'nin dış politika perspektifi, AK Parti hükümetiyle daha fazla diyalog ve işbirliğine açık bir çizgi izleyebilir. Özellikle ticaret hacminin artırılması ve Brexit sonrası imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın kapsamının genişletilmesi, Türkiye için önemli fırsatlar sunabilir. Ayrıca, Burnham'ın göç politikalarında daha insani bir yaklaşım benimsemesi, Türk vatandaşlarının vize süreçlerini kolaylaştırabilir. Ancak, Kıbrıs konusu ve Doğu Akdeniz'deki dengeler, ilişkilerde hassas başlıklar olmaya devam edecek. Türkiye, yeni İngiliz hükümetiyle yapıcı bir diyalog kurarak bu alanlarda somut kazanımlar elde etmeyi hedefleyebilir.
