Uluslararası Af Örgütü'nün (Amnesty International) Birleşik Krallık şubesi, Salı günü İngiliz hükümetini İsrailli üst düzey yetkililere yaptırım uygulamaya çağırdı. Örgüt, aynı gün açıklanan yeni önlemlerin işgal altındaki Batı Şeria'da yerleşimci şiddetinin “mimarlarını” hesap vermeye zorlamadığını savundu. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, Amnesty İngiltere'nin açıklamasında, bugün açıklanan tedbirlerin sembolik kaldığı ve asıl sorumluları hedef almadığı vurgulandı.
Gelişmenin arka planı
İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, Pazartesi günü Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada, İsrailli aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'e yönelik yaptırımların genişletildiğini duyurmuştu. Ancak Amnesty International'a göre bu yaptırımlar, Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik şiddet ve baskıyı planlayan ve teşvik eden kişileri kapsamıyor. Örgüt, “İsrail hükümetinin yerleşimci şiddetini sistemleştirdiğini, bunun da savaş suçu niteliği taşıyan zorla yerinden etme ve topraklara el koyma eylemlerini mümkün kıldığını” belirtti.
Amnesty İngiltere, özellikle yerleşimci şiddetine doğrudan karışan İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) komutanları ve yerleşim liderlerine yaptırım uygulanması gerektiğini ifade etti. Örgütün açıklamasında, “Bugün açıklanan tedbirler, aynı anda hem şiddeti finanse eden hem de uygulayan bir sistemin merkezindekileri kapsamıyor” denildi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 7 Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria'da yerleşimciler ve güvenlik güçleri tarafından 1.260'tan fazla saldırı gerçekleştirildi. Bu saldırılar en az 690 Filistinlinin ölümüne yol açarken, yüzlerce kişi de yaralandı.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin bu adımı, uluslararası toplumun İsrail'in işgal politikalarına karşı artan baskısının bir parçası olarak görülüyor. Ancak Amnesty'nin eleştirileri, Batılı ülkelerin yaptırım kararlarının genellikle sembolik kaldığını ve İsrail hükümetinin eylemlerine caydırıcı bir etki yapmadığını ortaya koyuyor. Özellikle Smotrich ve Ben-Gvir gibi isimler, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından savaş suçu işlemekle suçlanırken, İngiltere'nin yaptırımlarının bu kişilerin aktif rollerini durduramadığı belirtiliyor.
Bölgede tırmanan gerilim, İran destekli grupların İsrail'e yönelik saldırıları ve Gazze'de devam eden çatışmalarla birlikte ele alındığında, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetinin bölgesel istikrarı daha da tehdit ettiği görülüyor. ABD ve Avrupa Birliği'nin de benzer yaptırım kararları almasına rağmen, İsrail hükümetinin yerleşim faaliyetlerini hızlandırması, uluslararası hukukun ihlal edildiği yönündeki endişeleri artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail'in işgal politikalarına yönelik eleştirileriyle biliniyor. Amnesty'nin çağrısı, Türkiye'nin uluslararası platformlarda İsrail'e yönelik yaptırımların artırılması yönündeki tutumuyla örtüşüyor. Ancak İngiltere'nin mevcut yaptırımlarının yetersiz kalması, Batılı ülkelerin bu konudaki ikircikli tutumunu gösteriyor. Türkiye, BM ve diğer uluslararası kuruluşlarda İsrail'in yerleşim faaliyetlerine karşı daha sert önlemler alınması için girişimlerde bulunabilir. Ayrıca bu gelişme, Türkiye'nin Filistin yönetimiyle ilişkilerini güçlendirme ve bölgedeki nüfuzunu artırma stratejisi açısından önemli bir referans noktasıdır.
