Almanya'nın Saksonya-Anhalt eyaletinde pazar günü yapılan eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin elde ettiği zaferin ardından, parti eyalet hükümetini kurmak için diğer partilerden ayrılan milletvekillerini kazanmaya ya da zorlu şartlar öne süren küçük sol görüşlü BSW partisiyle anlaşmaya varmayı hedefliyor. AfD, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte eyalet parlamentosunda en güçlü siyasi güç haline geldi, ancak hükümeti kurmak için gereken çoğunluğu tek başına sağlayamıyor.
Seçim sonuçları ve siyasi denklem
Saksonya-Anhalt eyaletinde yapılan seçimler, AfD için tarihi bir başarı olarak kaydedildi. Parti, göç karşıtı ve milliyetçi söylemiyle eyalette önemli bir oy oranına ulaştı. Ancak Alman siyasi sistemi, hükümet kurmak için mutlak çoğunluk gerektiriyor ve AfD'nin tek başına bu çoğunluğu elde etmesi matematiksel olarak mümkün görünmüyor. Bu nedenle parti, ya diğer partilerden ayrılan milletvekillerini kendi saflarına katmaya ya da meclisteki diğer partilerle koalisyon görüşmeleri yürütmeye mecbur.
AfD'nin önündeki en büyük engel, diğer ana akım partilerin aşırı sağcı partiyle işbirliği yapmama konusundaki kararlı tutumu. Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti (FDP) gibi partiler, AfD ile herhangi bir koalisyon ya da işbirliğine sıcak bakmıyor. Bu durum, AfD'nin hükümet kurma çabalarını zorlaştırıyor ve parti yönetimini alternatif arayışlara itiyor.
Öte yandan, sol görüşlü BSW (Sahra Wagenknecht İttifakı) partisi, AfD'nin hükümet kurabilmesi için kilit konumda bulunuyor. Ancak BSW, desteği karşılığında zorlu şartlar öne sürüyor. Bu şartlar arasında sosyal adalet, ekonomik eşitlik ve barış politikaları gibi konularda tavizler yer alıyor. BSW'nin tutumu, AfD'nin hükümet kurma denklemini daha da karmaşık hale getiriyor.
Almanya ve Avrupa'da yükselen aşırı sağ
AfD'nin Saksonya-Anhalt'taki zaferi, Almanya genelinde ve Avrupa çapında yükselen aşırı sağ dalgasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Son yıllarda göçmen karşıtı söylemler, ekonomik belirsizlikler ve pandemi sonrası yaşanan toplumsal huzursuzluklar, aşırı sağ partilerin oy oranlarını artırmasına yol açtı. AfD, özellikle Doğu Almanya'da güçlü bir tabana sahip ve bu bölgede geleneksel partilere duyulan güvensizlik partinin işine yarıyor.
Almanya'da koalisyon hükümetleri genellikle uzun ve zorlu müzakereler sonucunda kuruluyor. AfD'nin eyalet hükümetini kurma çabası, federal düzeydeki siyasi dengeleri de etkileyebilir. Eğer AfD Saksonya-Anhalt'ta hükümeti kurabilirse, bu durum partinin ulusal düzeyde daha da güçlenmesine ve 2025 federal seçimlerinde daha iddialı bir pozisyon almasına yol açabilir. Ancak diğer partilerin AfD'yi dışlama politikası devam ederse, bu senaryo şimdilik zor görünüyor.
Avrupa genelinde de benzer eğilimler gözlemleniyor. Fransa'da Ulusal Birlik (RN), İtalya'da Kardeşler Partisi (FdI), İsveç'te İsveç Demokratları gibi aşırı sağ partiler son seçimlerde önemli kazanımlar elde etti. Bu partiler, göç, güvenlik ve ulusal kimlik gibi konularda sert söylemlerle seçmenin desteğini kazanıyor. Almanya'daki AfD'nin başarısı, bu Avrupa çapındaki eğilimin bir parçası olarak okunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'da aşırı sağcı AfD'nin eyalet seçimlerindeki başarısı ve hükümet kurma arayışı, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren sonuçlar doğurabilir. AfD, göçmen karşıtı ve İslam eleştirmeni bir parti olarak biliniyor; partinin güçlenmesi, Almanya'da yaşayan Türk toplumu ve Türkiye-Almanya ilişkileri açısından endişe verici olabilir. Öte yandan, Almanya'nın siyasi istikrarsızlığı, Avrupa Birliği içindeki dengeleri etkileyerek Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde yeni dinamikler yaratabilir. Ayrıca, Almanya'daki siyasi değişim, Türkiye'nin Avrupa'daki müttefikleri ve ekonomik ortaklıkları üzerinde de yansımalar yapabilir. Türkiye, Almanya'daki gelişmeleri yakından takip ederek, olası olumsuz etkileri minimize etmek için diplomatik kanalları aktif tutmalı.
