Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin eyalet yönetimlerinde söz sahibi olma ihtimali, federal hükümette alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius, AfD'nin doğu eyaletlerinde hükümet kurması durumunda federal hükümetin, eyalet bakanlıklarına hassas bilgileri aktarmayı durdurma seçeneğini değerlendirdiğini açıkladı. Bu gelişme, Almanya'nın iç siyasetinde yeni bir kırılma noktası oluştururken, Avrupa'nın en büyük ekonomisinde yükselen aşırı sağ dalgasının yaratabileceği kurumsal riskleri de gözler önüne seriyor.
Pistorius, Almanya'nın doğusunda 2024 sonbaharında yapılacak üç eyalet seçiminin (Saksonya, Thüringen ve Brandenburg) olası sonuçlarına dikkat çekti. Anketler, AfD'nin bu eyaletlerde oylarını önemli ölçüde artırarak yüzde 30'un üzerine çıkabileceğini gösteriyor. Bu durum, AfD'nin diğer partilerle koalisyon hükümeti kurma olasılığını gündeme getiriyor. Ancak ana akım partiler AfD ile şimdiye kadar her türlü işbirliğini reddetmişti. Pistorius, AfD'nin bir eyalet hükümetinde yer alması halinde, eyalet düzeyindeki bakanlıkların güvenlik ve savunma gibi kritik alanlarda federal bilgilere erişiminin kısıtlanabileceğini söyledi. Bu, federal hükümetin ilk kez böyle bir tedbiri kamuoyu önünde ciddi şekilde ele alması anlamına geliyor.
Gelişmenin arka planı: AfD'nin yükselişi ve kurumsal kaygılar
AfD, 2013 yılında kurulduğundan bu yana hızlı bir yükseliş gösterdi. Parti, 2017 federal seçimlerinde %12,6 oy alarak meclise girdi ve 2021 seçimlerinde oy oranını %10,3'e düşürmesine rağmen, son dönemde yapılan anketlerde Almanya genelinde %18-20 civarında bir desteğe ulaştı. Özellikle eski Doğu Almanya sınırları içinde kalan eyaletlerde AfD, popülist ve göçmen karşıtı söylemleriyle taban buluyor. Thüringen'de yapılan son anketler, AfD'nin %30'un üzerinde oya sahip olduğunu ve birinci parti konumunda olduğunu gösteriyor. Bu durum, diğer partilerin AfD ile koalisyon kurma yönündeki tabularını yıkma ihtimalini güçlendiriyor.
Pistorius'un endişeleri, sadece siyasi değil aynı zamanda kurumsal. Alman anayasal düzeni, federal ve eyalet düzeyinde güçler ayrılığına dayanıyor. Ancak savunma ve istihbarat gibi alanlarda federal hükümet, eyaletlere belirli bilgileri aktarmak zorunda. AfD'nin radikal kanadının Almanya için Anayasa'yı Koruma Teşkilatı tarafından 'aşırı sağcı' olarak sınıflandırıldığı göz önüne alındığında, bu bilgilerin sızması veya kötüye kullanılması riski ciddi bir güvenlik sorunu olarak görülüyor. Federal hükümet, bu nedenle eyalet bakanlıklarına 'güvenilirlik' testi uygulamayı ve hassas bilgileri yalnızca güvenilir bakanlıklarla paylaşmayı düşünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Almanya'da aşırı sağ dalgası Avrupa'yı nasıl etkiler?
Almanya'da AfD'nin yükselişi, sadece ülkenin iç siyasetini değil, Avrupa'nın genel siyasi dengelerini de etkiliyor. Almanya, Avrupa Birliği'nin lokomotif gücü olarak, AB politikalarının şekillenmesinde kilit rol oynuyor. AfD, AB karşıtı, Euro şüphecisi ve göçmen karşıtı söylemleriyle biliniyor. Partinin eyalet düzeyinde bile olsa hükümete katılması, Almanya'nın federal düzeydeki politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle sığınmacı politikası, iklim değişikliği ve AB entegrasyonu konularında Almanya'nın tutumunun sertleşmesine yol açabilir.
Avrupa genelinde aşırı sağ partilerin yükselişi, Fransa, İtalya, Hollanda ve İsveç gibi ülkelerde de görülüyor. Almanya'nın bu dalgadan etkilenmesi, AB'nin ortak politikalarını tehlikeye atabilir. Örneğin, AfD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlara karşı çıkması, AB'nin Ukrayna'ya desteğini zayıflatabilir. Ayrıca, afD'nin NATO karşıtı söylemleri, transatlantik ilişkilerde gerilime neden olabilir. Pistorius'un uyarısı, bu bağlamda sadece bir iç güvenlik meselesi değil, aynı zamanda Almanya'nın uluslararası konumunu koruma çabası olarak da görülmeli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'da AfD'nin olası bir eyalet hükümetinde yer alması, Türkiye-Almanya ilişkileri açısından da önemli sonuçlar doğurabilir. AfD, İslam karşıtı ve göçmen karşıtı söylemleriyle biliniyor; partinin programında Türkiye'nin AB üyeliğine karşı çıkılması ve Almanya'daki Türk kökenli nüfusun entegrasyonuna yönelik eleştiriler yer alıyor. AfD'nin artan etkisi, Almanya'daki Türk toplumunun ayrımcılığa maruz kalma riskini artırabilir ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri zorlaştırabilir. Öte yandan, Almanya'nın iç siyasetindeki bu tırmanış, Türkiye'nin AB ile müzakerelerinde Almanya'nın pozisyonunu daha da sertleştirebilir. Türk dış politikası, bu gelişmeyi yakından takip etmeli ve Almanya'daki Türk diasporasının haklarını korumak için diplomatik girişimlerde bulunmalıdır.
