Alaska'da her yıl düzenlenen ve dünyanın dört bir yanından milyonlarca kişinin oyladığı Yağlı Ayı Haftası (Fat Bear Week) yarışmasının bu yılki kazananı 'Backpack' adlı boz ayı oldu. Katmai Ulusal Parkı'nda yaşayan Backpack, finalde yalnızca '910' olarak bilinen bir ayıyı yenerek 2025 yılının şampiyonu ilan edildi. Yarışma, ayıların kış uykusu öncesi kilo alma becerisini kutlarken, aynı zamanda parkın ekosistemi ve koruma çalışmalarına dikkat çekiyor.
Yağlı Ayı Haftası'nın kökeni ve işleyişi
Yağlı Ayı Haftası ilk olarak 2014 yılında Katmai Ulusal Parkı'nda görevli biyolog Mike Fitz tarafından başlatıldı. Amaç, Brooks Nehri'ndeki somon balığı göçünü izleyen ayıların kış öncesi ne kadar kilo aldığını eğlenceli bir turnuvayla halka tanıtmaktı. O günden bu yana etkinlik, sosyal medyada büyük ilgi görerek uluslararası bir fenomene dönüştü. Yarışmaya katılan ayılar, park görevlileri tarafından belirlenen kriterlere göre (vücut büyüklüğü, görünür yağ oranı, avlanma başarısı) seçiliyor ve internet üzerinden yapılan oylamayla eleme usulüyle ilerliyor.
Bu yılki yarışmada Backpack, adını sırtındaki belirgin bir yara izinden veya tümseğinden alıyor. Yetişkin bir erkek boz ayı olan Backpack, yaz boyunca Brooks Şelalesi'nde somon avlayarak etkileyici bir kilo artışı sergiledi. Finalde karşılaştığı 910 ise daha genç ve deneyimsiz bir ayı olarak biliniyordu. Oylama, 2-8 Ekim tarihleri arasında çevrimiçi olarak gerçekleştirildi ve toplamda 1 milyondan fazla oy kullanıldı. Sonuçlar 8 Ekim'de açıklandı.
Bölgesel ve küresel boyut: İklim değişikliği ve ayı popülasyonu
Yağlı Ayı Haftası sadece bir eğlence etkinliği değil; aynı zamanda Alaska'nın iklim değişikliğinden nasıl etkilendiğine dair önemli bir gösterge. Son yıllarda Brooks Nehri'ndeki somon balığı popülasyonu, okyanus sıcaklıklarındaki artış ve nehir akışındaki değişiklikler nedeniyle dalgalanmalar gösteriyor. Ayıların kış uykusuna yatmadan önce yeterli yağ depolayamaması, üreme başarısını ve hayatta kalma oranlarını doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, bu tür etkinliklerin halkın dikkatini yaban hayatı koruma ve iklim krizine çekmede etkili bir araç olduğunu belirtiyor.
Katmai Ulusal Parkı, dünyanın en yoğun boz ayı popülasyonlarından birine ev sahipliği yapıyor. Parkta yaklaşık 2.200 boz ayı yaşıyor. Her yıl düzenlenen etkinlik sayesinde parkın korunması için bağış kampanyaları da düzenleniyor. 2024 yılında etkinlik kapsamında toplanan bağışlar, nehir kenarındaki gözlem platformlarının iyileştirilmesi ve ayı- insan çatışmalarını önleme projelerinde kullanıldı. Bu yıl da benzer bir bağış toplama hedefi konuldu.
Yarışmanın küresel etkisi, sosyal medya ve çevrimiçi oylama sayesinde her geçen yıl artıyor. ABD'nin yanı sıra Avrupa, Asya ve Avustralya'dan binlerce kişi oy kullanıyor. Etkinlik, doğa koruma kuruluşları için bir farkındalık platformu haline geldi. Örneğin, Dünya Yaban Hayatı Fonu (WWF) ve National Geographic gibi kurumlar her yıl yarışmaya dair içerikler üretiyor. Ancak bazı eleştirmenler, etkinliğin ayıları gereğinden fazla popülerleştirerek doğal yaşam alanlarına olan insan ilgisini artırabileceğini ve bunun ayılar için stres kaynağı olabileceğini savunuyor. Park yetkilileri ise etkinliğin tamamen uzaktan takip edildiğini ve ayıların rahatsız edilmediğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Alaska'daki Yağlı Ayı Haftası, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, küresel iklim değişikliğinin yaban hayatı üzerindeki etkilerini göstermesi açısından önem taşıyor. Türkiye, Akdeniz havzasında iklim krizinden en çok etkilenen ülkelerden biri. Ayıların beslenme düzeni, Türkiye'deki boz ayı popülasyonları için de benzer riskleri yansıtıyor. Ayrıca, çevrimiçi katılım ve sosyal medya kampanyaları, Türkiye'deki doğa koruma dernekleri için örnek teşkil edebilir. Bu tür etkinlikler, halkın iklim ve biyoçeşitlilik konularında bilinçlenmesine katkı sağlayabilir.
