İsrail'de bir grup aktivist, Batı Şeria'daki yasa dışı Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesi için ayrılan ek 36 milyon dolarlık bütçeyi protesto etmek amacıyla bugün Knesset'te (İsrail Parlamentosu) bir komisyon oturumunu bastı. Olay, İsrail'in yerleşim politikalarına yönelik artan iç ve uluslararası tepkinin en somut göstergelerinden biri olarak kayda geçti. Protestocular, oturum sırasında sloganlar atarak ve pankartlar açarak bütçe kararını engellemeye çalıştı. Güvenlik güçleri müdahale ederek göstericileri binadan çıkardı; gözaltıların olduğu bildirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Söz konusu ek fon, İsrail hükümetinin işgal altındaki Batı Şeria'da yer alan yerleşim birimlerinin altyapısını güçlendirmek ve yeni konut inşaatlarını desteklemek amacıyla hazırladığı bütçe tasarısının bir parçası olarak öne çıkıyor. Middle East Eye'ın aktardığına göre, İsrail parlamentosundaki İçişleri ve Çevre Komisyonu'nda görüşülen bu bütçe kalemi, toplamda 130 milyon şekel (yaklaşık 36 milyon dolar) tutarında bir kaynağın yerleşimlere aktarılmasını öngörüyor.
Protestoyu düzenleyen gruplar arasında yer alan Barış Şimdi (Peace Now) örgütü, söz konusu fonun, uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtilen yerleşim faaliyetlerini finanse ettiğini ve iki devletli çözüm umutlarını ciddi şekilde zedelediğini vurguladı. Örgütün yaptığı açıklamada, "Bu para, Filistinlilerin yaşam alanlarını daraltmak ve onları kendi topraklarından sürmek için kullanılıyor. Hükümet, Filistin halkının temel haklarını hiçe sayarak barış sürecini baltalıyor" ifadelerine yer verildi.
Knesset'teki oturuma katılan muhalefet milletvekilleri de konunun ciddiyetine dikkat çekerek, hükümetin yerleşimlere ayrılan kaynakları artırmasının, hem Filistinlilerle barış müzakerelerini hem de İsrail'in uluslararası itibarını olumsuz etkileyeceğini savundu. Oturum başkanının protestocuları sakinleştirmeye çalıştığı anlarda yaşanan arbede, bazı milletvekillerinin sert tepkisine neden oldu. Olay anına ait görüntüler sosyal medyada hızla yayıldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in yerleşim politikaları, yalnızca Filistin-İsrail çatışmasının değil, tüm Ortadoğu'nun en kritik meselelerinden biri olmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumun büyük bölümü, yerleşim yerlerini uluslararası hukuka aykırı olarak değerlendiriyor ve bu yerleşimlerin iki devletli çözümü her geçen gün imkânsız hale getirdiğini belirtiyor. Ek fon kararı, bu bağlamda bölgesel gerilimi artıran bir adım olarak yorumlanıyor.
Filistin yönetimi, bugün yaptığı açıklamada İsrail hükümetini kınayarak, bu tür kararların barış sürecine onarılmaz zararlar verdiğini ve uluslararası toplumun İsrail'e yaptırım uygulaması gerektiğini savundu. Arap Birliği'nin de tepkisini çeken karar, bazı Arap ülkelerinin İsrail ile normalleşme sürecini yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Özellikle İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde ilişki kuran ülkelerde, halkların İsrail karşıtı duygularının arttığı gözlemleniyor.
Uluslararası toplumdan da sert tepkiler gelmeye devam ediyor. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İsrail'in yerleşim faaliyetlerini finanse etmesi kabul edilemez. Bu, uluslararası hukukun açık bir ihlalidir ve bölgede kalıcı barışın önündeki en büyük engellerden biridir" ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise, ABD'nin iki devletli çözüme bağlılığını yinelediği, ancak İsrail'in bu adımının müzakereleri zorlaştırdığı belirtildi.
Bu gelişmenin, İsrail'deki koalisyon hükümetinin iç dinamikleri açısından da önemli bir sınav olduğu görülüyor. Sağ partilerin yerleşimlere yönelik taleplerinin artması, Başbakan Binyamin Netanyahu'yu uluslararası tepkiler ile iç politika arasında bir denge kurmaya zorluyor. Özellikle aşırı sağcı koalisyon ortakları, yerleşimlere ayrılan bütçenin daha da artırılması yönünde baskı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in yerleşim politikalarına yönelik bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel vizyonu açısından önemli bir sınamadır. Türkiye, her platformda Filistin davasını desteklemekte ve iki devletli çözümü savunmaktadır. Bu tür kararlar, Türkiye'nin İsrail ile son yıllarda başlattığı normalleşme sürecini doğrudan etkileyebilir. Ankara, bu tür adımların barış görüşmelerine zarar verdiğini ve bölgede istikrarı tehdit ettiğini açıkça dile getirmiştir. Türkiye'nin, uluslararası platformlarda İsrail aleyhine verdiği diplomatik mücadeleyi sürdürmesi beklenmektedir. Bu gelişme, Türkiye'nin itirazlarını güçlendirecek bir argüman olarak öne çıkıyor.
