Küresel akıllı telefon pazarı, 2024 yılının ikinci çeyreğinde hafıza çipi arzındaki daralmanın etkisiyle son 13 yılın en düşük sevkiyat rakamlarına imza attı. IDC'nin yayımladığı verilere göre, Nisan-Haziran döneminde dünya genelinde 286 milyon adet akıllı telefon sevk edildi. Bu, 2011 yılından bu yana görülen en düşük üç aylık toplamı temsil ediyor. Düşüşte, özellikle DRAM ve NAND flash bellek fiyatlarındaki ani yükselişlerin yanı sıra Çin ekonomisindeki yavaşlama ve tüketici talebindeki zayıflama başlıca rol oynadı.
Arz Krizi ve Fiyat Artışları
Hafıza çipi üreticileri Samsung, SK Hynix ve Micron, pandemi sonrası talep düşüşü nedeniyle 2023'te kapasite kesintilerine gitmişti. Ancak bu kesintilerin ardından beklenenden hızlı toparlanan talep, arz-talep dengesini bozdu. Özellikle yapay zeka sunucularındaki büyüme, yüksek bant genişlikli bellek çiplerine olan talebi patlatırken, akıllı telefon üreticileri için kullanılan standart DRAM ve NAND fiyatları 2024'ün ilk yarısında yüzde 30-40 oranında arttı. Bu durum, özellikle orta ve düşük segment telefon modellerinde maliyet baskısını artırdı.
Samsung Electronics, ikinci çeyrekte bir önceki yıla göre yüzde 12 düşüşle 53 milyon adet sevkiyat yaparken, Apple yüzde 3'lük hafif bir düşüşle 42 milyon adette kaldı. Çinli üreticiler Xiaomi, Oppo ve vivo ise sırasıyla yüzde 16, yüzde 14 ve yüzde 11'lik düşüşler kaydetti. Sektör yetkililerine göre, çip krizi yılın ikinci yarısında da devam edecek ve özellikle Android üreticilerini vurmaya devam edecek.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
Gelişmekte olan pazarlarda, örneğin Hindistan, Brezilya ve Endonezya'da, düşük maliyetli telefonlara olan talep kısmen yüksek seyrediyor ancak artan fiyatlar tüketici tercihlerini ikinci el veya yenilenmiş cihazlara yönlendiriyor. Avrupa ve Kuzey Amerika'da ise değiştirme döngüleri uzarken, prim segmentteki modellerde yapay zeka odaklı özelliklerin pazarlanması sevkiyatları dengelemeye çalışıyor.
IDC analistleri, hafıza çipi fiyatlarının 2025'in ilk çeyreğine kadar yüksek kalmasını, ancak yeni üretim hatlarının devreye girmesiyle yıl ortasında normalleşme bekliyor. Bununla birlikte, Çin'deki emlak krizinin tüketici güvenini aşındırması ve Huawei'nin yerli çip üretimindeki başarısı, Çin pazarındaki rekabeti yeniden şekillendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel çip krizi, Türkiye'de akıllı telefon fiyatlarında doğrudan artışa yol açabilir. Türkiye'de akıllı telefonların önemli bir bölümü ithal edildiğinden, döviz kuru ve çip maliyetlerindeki yükseliş, özellikle orta segment cihaz fiyatlarına yansıyabilir. Öte yandan, Türkiye'de ikinci el ve yenilenmiş telefon pazarının büyümesi hızlanabilir. Yerel üreticiler için ise, çip tedarikindeki darboğaz üretim planlamasında zorluk yaratırken, hükümetin teknoloji teşvikleri ve yerli çip hamlelerinin önemi bu krizle birlikte daha da belirginleşiyor.
