Afganistan'ın doğusundaki Gazni kentinde, daha önce kurtarılmış bir top mermisinden kaynaklanan patlama yedi sivilin ölümüne neden oldu. Patlama, yerel halkın eski bir savaş alanından topladıkları mühimmatı ateşe vermesi sonucu meydana geldi. Hayatını kaybedenler arasında kadın ve çocuklar bulunuyor. Olay, Gazni il merkezine bağlı Dih Yak köyünde gerçekleşti. Yerel yetkililer, olayın ardından yaptıkları açıklamada, patlama sonucu iki kişinin de yaralandığını belirtti. Afganistan'da sık sık yaşanan bu tür kazalar, yıllarca süren savaşın ardından ülkede hâlâ yüz binlerce ton patlamamış mühimmat bulunduğunu gösteriyor.
Patlamamış Mühimmat Tehdidi: On Yıllardır Süren Bir Sorun
Afganistan, onlarca yıldır süren çatışmalar ve işgaller nedeniyle dünyanın en çok mayın ve patlamamış mühimmatla (UXO) kirlenmiş ülkelerinden biridir. Birleşmiş Milletler Mayın Eylem Servisi'ne (UNMAS) göre, ülkede halen binlerce alan bu tür tehlikeli kalıntılarla dolu. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan siviller, tarlalarını sürerken, yakacak odun toplarken veya çocuklar oyun oynarken bu mühimmatlarla karşılaşabiliyor. Geçtiğimiz yıl sadece Gazni'de iki benzer olay daha kaydedilmişti. Afganistan hükümeti, Birleşmiş Milletler'in koordinasyonuyla mayın temizleme çalışmaları yürütse de, kaynak yetersizliği ve istikrarsız güvenlik ortamı nedeniyle bu süreç yavaş ilerliyor. Bu durum, özellikle kırsalda yaşayan yoksul halk için büyük bir tehdit oluşturuyor.
Polis sözcüsü Ahmedullah Han konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Köylüler top mermisini bulduktan sonra onu parçalamak için ateşe vermişler. Ne yazık ki bu, kontrollü bir patlamaya yol açtı ve 7 kişi öldü. Halka tekrar uyarıyoruz: Patlamamış mühimmat bulduklarında asla dokunmasınlar ve derhal güvenlik güçlerine haber versinler." dedi. Bu olay, Afganistan'da sivil halkın patlayıcı kalıntılar konusunda yeterince bilinçli olmadığını ve hala ciddi eğitim çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Bölgesel Boyut: Taliban Yönetiminde Artan Risk
Taliban'ın 2021'de yeniden iktidara gelmesinin ardından, ülkedeki güvenlik yapısı tamamen değişti. Birçok uluslararası mayın temizleme kuruluşu ya faaliyetlerini durdurdu ya da personel güvenliği nedeniyle kapsamını daralttı. Öte yandan, Taliban'ın eski savaş alanlarından topladığı mühimmatı hurda olarak satmak için sökme girişimleri de bu tür kazaları artırabiliyor. Taliban yönetimi, uluslararası toplumla ilişkileri düzeltme çabaları kapsamında mayın temizleme çalışmalarına devam edeceğini açıklamış olsa da, uygulamada ciddi eksiklikler bulunuyor. Ayrıca, ülkedeki istikrarsızlık bölgesel güvenliği de tehdit ediyor; Pakistan ve İran gibi komşu ülkeler, Afganistan kaynaklı mülteci akınları ve terörizm yayılması riskiyle karşı karşıya.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afganistan'daki patlamamış mühimmat sorunu, Türkiye için dolaylı ancak önemli bir güvenlik meselesidir. Türkiye, Afganistan'da diplomatik varlığını sürdürmekte ve son dönemde Taliban yönetimi ile ilişkilerini dengelemeye çalışmaktadır. Bununla birlikte, Afganistan'daki istikrarsızlık, düzensiz göç yollarını etkileyebilir ve bölgede faaliyet gösteren terörist gruplara alan açabilir. Türkiye'nin Afganistan'da yürüttüğü insani yardım ve eğitim projeleri kapsamında, mayın farkındalığı gibi sivil güvenliği konularında destek vermesi, hem bölgesel istikrara katkı sağlayabilir hem de Türkiye'nin bölgedeki yumuşak gücünü artırabilir.
