Afganistan ile Pakistan arasındaki sınır hattında tırmanan gerginlik, geçtiğimiz hafta sonu yaşanan çatışmalarla kanlı bir boyuta ulaştı. Afgan yetkililer, Pakistan güçlerinin düzenlediği saldırılarda en az 36 sivilin hayatını kaybettiğini açıklarken, Pakistan ordusu ise operasyonlarda 29 savaşçının etkisiz hale getirildiğini bildirdi. İki ülke arasında uzun süredir devam eden sınır anlaşmazlığı ve terörle mücadele operasyonları, bölgedeki insani krizi derinleştiriyor.
Gerginliğin arka planı: Terörle mücadele ve sınır ötesi operasyonlar
Pakistan ordusu, Afganistan sınırına yakın bölgelerde terör örgütü Tehrik-i Taliban Pakistan’a (TTP) yönelik operasyonlar düzenlediğini duyurdu. Pakistan, TTP’nin Afganistan topraklarında barındığını ve buradan Pakistan’a saldırılar düzenlediğini iddia ediyor. Taliban yönetimi ise bu iddiaları reddederek, Pakistan’ın sivil yerleşim alanlarını hedef aldığını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunuyor. Çatışmalarda, Afganistan’ın Host ve Paktika vilayetlerinde çok sayıda evin yıkıldığı, okul ve camilerin zarar gördüğü bildiriliyor.
Afgan yetkililere göre Pakistan güçlerinin hava saldırıları ve topçu atışları sonucu ölenler arasında çoğunlukla kadın ve çocuklar bulunuyor. Pakistan sözcüleri ise askeri operasyonlarda sivil kaybı yaşanmadığını, tamamının terörist olduğunu öne sürüyor. İki ülke arasında diplomatik temasların kesilmesi, krizin çözümünü daha da zorlaştırıyor. Bölgede yaşayan aileler, can güvenlikleri olmadığı için evlerini terk etmek zorunda kalıyor.
Bölgesel boyut: Afganistan’ın istikrarsızlığı ve komşulara etkisi
Bu çatışma, Afganistan’ın 2021’de Taliban’ın kontrolüne geçmesinden bu yana bölgede yaşanan en ciddi sınır olaylarından biri olarak kaydedildi. Pakistan, Afganistan’dan kaynaklanan güvenlik tehditlerine karşı sınır ötesi operasyonları artırma kararı alırken, Taliban yönetimi de Pakistan’ın içişlerine müdahale ettiği gerekçesiyle sert tepki gösteriyor. Durum, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda Çin, İran, Hindistan ve Orta Asya ülkelerini de etkileyebilecek potansiyele sahip. Özellikle Çin’in Pakistan ile yürüttüğü Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projeleri, bölgedeki istikrarsızlıktan doğrudan etkilenme riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afganistan-Pakistan sınırındaki gerilim, Türkiye’nin bölge politikaları açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, hem Afganistan’daki Taliban yönetimiyle hem de Pakistan ile tarihsel ve dini bağlara sahip. Olası bir sıcak çatışma, Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir ve Afganistan’dan Türkiye’ye yönelik göç dalgalarını tetikleyebilir. Ayrıca terörle mücadele konusunda Pakistan’la iş birliği yapan Türkiye’nin, sivil kayıplar nedeniyle eleştirilerle karşı karşıya kalma riski bulunuyor. Bu kriz, Türk dış politikasının dengeleyici bir pozisyon almasını gerektiriyor.
