ABD'nin müttefiklerine yönelik silah satışlarında yaşanan gecikmeler, Washington'un savunma taahhütlerine duyulan güveni zedeliyor. Savunma analistleri, ABD'nin artan iç talebi ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle yabancı müşterilere öncelik veremediğine dikkat çekerken, bu durumun küresel silah pazarında alternatif arayışlarına yol açtığını belirtiyor.
Gecikmelerin arka planı
Pentagon verilerine göre, ABD'nin müttefik ülkelere taahhüt ettiği mühimmat ve silah sistemlerinin ortalama teslim süresi son üç yılda %40 oranında artarak 18 aydan 25 aya çıktı. Özellikle Ukrayna'ya yapılan yoğun yardım, ABD stoklarını tüketirken, F-35 savaş uçakları, Patriot hava savunma sistemleri ve Javelin tanksavar füzeleri gibi kritik sistemlerde sipariş yığılması yaşanıyor.
Bir savunma sanayii yetkilisi, "Müttefikler artık iki yıl önce verdikleri siparişlerin akıbetini sorguluyor" ifadelerini kullanırken, bir başka analist ise "ABD'nin taahhütlerini yerine getirememesi, Çin ve Rusya gibi rakiplerin pazar payını artırmasına zemin hazırlıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
Gecikmeler özellikle Orta Doğu ve Asya-Pasifik bölgesindeki müttefikleri tedirgin ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, Çin'den tedarik edilen insansız hava araçlarına yönelirken, Güney Kore ve Japonya kendi savunma sanayilerini geliştirmek için yatırımları artırıyor. NATO'nun doğu kanadında ise Polonya ve Romanya'dan gelen "savunma güvencesizliği" eleştirileri yükseliyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'ne (IISS) göre, ABD'nin silah pazarındaki payı 2019'da %41 iken 2024'te %35'e geriledi. Rusya, Çin ve Avrupa Birliği ülkeleri ise bu boşluğu doldurmak için agresif bir ihracat politikası izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin silah tedarikindeki güvenilirlik kaybı, Türkiye'nin savunma sanayiinde yerli ve milli üretim stratejisini haklı çıkarıyor. Türkiye, Bayraktar TB2, ANKA ve Aksungur gibi insansız hava araçlarıyla küresel pazarda söz sahibi olurken, ABD ambargoları karşısında alternatif tedarik zincirleri geliştirmeye devam ediyor. Gecikmeler, Türkiye'nin NATO içindeki rolünü sorgulanır hale getirse de, Ankara'nın Rusya'dan S-400 alımı gibi adımları aslında stratejik bir çeşitlenme ihtiyacını yansıtıyor. Bu süreç, Türk savunma sanayii için bir fırsat penceresi açıyor: Güvenilir ve zamanında teslim yapabilen bir tedarikçi konumuyla Türkiye, geleneksel ABD müttefiklerine alternatif sunarak ihracatını artırabilir.
