ABD Savunma Bakanlığı’nın, İran’a ait askeri hedeflere yönelik başlattığı yeni hava saldırıları, küresel petrol piyasalarında arz kesintisi endişelerini tetikleyerek ham petrol fiyatlarının yaklaşık %1 oranında yükselmesine yol açtı. Başkan Donald Trump, 9 Haziran 2026 gecesi bir ABD Apache saldırı helikopterinin düşürülmesinin ardından İran’a karşı “güçlü bir yanıt” sözü vermişti. Pentagon yetkilileri, yeni saldırıların İran Devrim Muhafızları’na bağlı hava savunma sistemleri ve füze rampalarını hedef aldığını doğruladı. Bu gelişme, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol sevkiyatının güvenliğine ilişkin kaygıları artırırken, Brent petrol varil başına 85 doların üzerine çıkarak son iki ayın en yüksek seviyesini gördü.
Gelişmenin arka planı
ABD ordusu, 9 Haziran 2026 sabah saatlerinde İran hava savunma mevzilerine hassas güdümlü füzelerle saldırı düzenledi. Saldırının hemen öncesinde, Başkan Trump yaptığı yazılı açıklamada, “Bir helikopterimizi düşüren bu saldırganlığa kayıtsız kalmayacağız. Misillememiz şiddetli ve sürekli olacak” ifadelerine yer verdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, saldırıların “İran’ın ABD güçlerine ve koalisyon ortaklarına yönelik tehdit oluşturan kabiliyetlerini etkisiz hale getirmeyi” amaçladığı belirtildi.
İran resmi haber ajansı IRNA ise saldırıların ülkenin güneybatısındaki Huzistan eyaletinde bulunan iki askeri üssü hedef aldığını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, “Bu eşi benzeri görülmemiş saldırı, Birleşmiş Milletler Şartı’nın açık ihlalidir. İran meşru müdafaa hakkını saklı tutar” uyarısında bulundu. Yetkililer, saldırılarda iki İran askerinin yaşamını yitirdiğini, 12 kişinin de yaralandığını bildirdi.
Petrol piyasalarına yansıma ve bölgesel boyut
Petrol piyasaları, Orta Doğu’daki herhangi bir askeri çatışmanın arz güvenliğini tehlikeye atabileceği gerçeğiyle hızla hareketlendi. Brent petrol yüzde 1,2 artışla 85,40 dolardan işlem görürken, ABD ham petrolü (WTI) yüzde 1,1 artışla 81,20 dolara yükseldi. Analistler, Hürmüz Boğazı’nın geçici olarak kapatılması veya İran’ın misilleme saldırılarının Suudi Arabistan ve BAE’deki petrol tesislerini hedef alması durumunda fiyatların 100 dolar seviyesine çıkabileceğini belirtiyor.
Trump yönetiminin İran’a yönelik “maksimum baskı” politikası kapsamında uyguladığı petrol yaptırımları, İran’ın ham petrol ihracatını günlük 500 bin varilin altına düşürmüş durumda. Ancak son saldırılar, Çin ve Hindistan gibi büyük alıcıların İran petrolüne alternatif arayışlarını hızlandırarak, Suudi Arabistan ve Rusya’ya yönelik talebi artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak, Orta Doğu’daki petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor. ABD-İran gerginliği, Türkiye’nin ithalat faturasını artırabilir ve cari açık üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye’nin İran’la olan sınır ticareti ve enerji ithalatı (doğal gaz ve ham petrol) bu çatışma ortamında risk altına giriyor. Ankara, bölgede gerilimin tırmanmasını istemese de NATO müttefiki ABD ile komşusu İran arasında denge politikası izlemek zorunda. Bu gelişme, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini çeşitlendirme çabalarının (Kara Deniz gazı, nükleer enerji) önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
