ABD’nin İran’a yönelik başlattığı yeni hava saldırıları, küresel petrol piyasalarında ani bir yükselişe yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı, haberin duyulmasının ardından 1 doların üzerinde artarak 78 dolar seviyesine ulaştı. Saldırılar, ABD Savunma Bakanlığı tarafından doğrulanırken, Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada operasyonların İran’ın bölgedeki milis güçlerine ve müttefiklerine yönelik olduğu belirtildi. Gelişme, Orta Doğu’da tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde gerçekleşti.
Saldırıların Perde Arkası
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan yazılı açıklamada, saldırıların Irak ve Suriye’deki ABD askerlerine yönelik artan İran destekli saldırılara misilleme olarak düzenlendiği ifade edildi. Pentagon yetkilileri, operasyonlarda insansız hava araçları ve savaş uçaklarının kullanıldığını, hedeflerin İran Devrim Muhafızları’na ait silah depoları ve istihbarat merkezleri olduğunu bildirdi. Saldırılarda sivil kayıp yaşanmadığı iddia edilse de, bölgedeki yerel kaynaklar farklı rakamlar telaffuz ediyor.
İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları kınayan bir açıklama yayımlayarak, “ABD’nin bu provokatif eylemleri bölgesel barışı tehdit etmektedir” ifadelerini kullandı. Tahran yönetimi, uluslararası toplumu Washington’u durdurmaya çağırırken, İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin de bu gelişmelerden etkilenebileceği belirtiliyor.
Petrol Piyasalarında Deprem Etkisi
Petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, yatırımcıların Orta Doğu’da arz kesintisi endişelerini yeniden canlandırdı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın olası bir kapanması senaryosunun fiyatları 100 doların üzerine taşıyabileceğini belirtiyor. OPEC+ ülkelerinin mevcut üretim kısıntıları da piyasadaki sıkışıklığı artırıyor. Suudi Arabistan ve Rusya’nın liderliğindeki kartel, arzı kontrol altında tutarak fiyatları yüksek seviyede korumaya çalışıyor.
Asya piyasalarında işlem gören vadeli kontratlar da yükselişe geçti. Japonya ve Güney Kore gibi büyük petrol ithalatçıları, olası bir kriz durumunda stratejik rezervlerini kullanmaya hazırlandıklarını duyurdu. Enerji analistleri, bu tür jeopolitik gelişmelerin petrol fiyatlarında kısa vadeli dalgalanmalara yol açtığını ancak uzun vadeli trendin küresel talep ve arz dengesi tarafından belirlendiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran’a komşu bir ülke hem de enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal eden bir ekonomi olarak bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye’nin enerji faturasını yükseltecek ve cari açık üzerinde baskı oluşturacaktır. Ayrıca, ABD-İran gerginliği Türkiye’nin Suriye ve Irak’taki güvenlik çıkarlarını da tehdit ediyor; çünkü bu bölgelerde faaliyet gösteren İran destekli gruplar, Ankara’nın terörle mücadele operasyonlarını zorlaştırabilir. Türkiye, hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürerek bölgesel bir krizi önlemeye çalışsa da, gelişmeler Ankara’nın diplomatik manevra alanını daraltıyor.
