ABD'nin İran'a yönelik gece boyunca sürdürdüğü yoğun hava saldırılarının hemen ardından, aralarında Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn, Umman ve Ürdün'ün de bulunduğu çok sayıda Körfez ülkesine yönelik eş zamanlı füze ve insansız hava aracı (drone) saldırıları düzenlendi. Katar'da, düşen füze parçaları ve şarapnel nedeniyle üç kişinin yaralandığı bildirilirken, diğer ülkelerde de saldırı alarmları verildi ve hava savunma sistemleri devreye girdi. Saldırıların, İran'a bağlı milis güçleri veya İran'ın kendisi tarafından bir misilleme olarak gerçekleştirildiği değerlendiriliyor. Bölge genelinde gerginlik tırmanırken, uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Gelişmenin arka planı: İran'a yönelik ABD saldırıları ve gerilimin tırmanması
Bu füze ve drone saldırıları, ABD'nin İran'ın askeri ve nükleer tesislerine yönelik gece saatlerinde düzenlediği operasyonların ardından geldi. ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla ABD ve müttefiklerine yönelik tehditlere karşı bir önleyici hamle olduğu belirtildi. Operasyon kapsamında İran'ın doğu ve güney bölgelerindeki balistik füze depoları, drone üsleri ve bazı komuta merkezleri hedef alındı. ABD yönetimi, bu saldırıların meşru müdafaa hakkı kapsamında yapıldığını ve İran'ın nükleer programını durdurma çabalarının bir parçası olduğunu öne sürüyor.
Ancak İran, ABD'nin bu iddialarını reddederek, saldırıların uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu ve karşılıksız kalmayacağını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu pervasız saldırıları bölgeyi uçuruma sürükleyecektir. Biz hiçbir zaman saldırgan olmadık ancak meşru müdafaa hakkımızı saklı tutuyoruz." ifadelerini kullandı. İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney de, ABD'nin "hesabını vereceğini" söyleyerek tansiyonu yükseltti.
Bölgesel boyut: Körfez ülkeleri ateş hattında
ABD-İran arasındaki gerilimin en yakından hissedildiği yerlerin başında, ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkeleri geliyor. Katar'daki El-Udeid Hava Üssü ve Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu, olası saldırılara karşı en yüksek alarm seviyesine çıkarıldı. Saldırılarda kullanılan füzelerin bir kısmının hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğü, ancak bazı parçaların yerleşim bölgelerine düştüğü bildiriliyor. Katar'da yaralanan üç kişinin durumunun iyi olduğu açıklandı.
BAE, Kuveyt ve Bahreyn yönetimleri, vatandaşlarına sığınaklara yönelmeleri ve kapalı alanlarda kalmaları yönünde uyarılar yayımlarken, hava sahası geçici olarak sivil uçuşlara kapatıldı. Ürdün de kuzey sınırında artan hareketlilik üzerine ek güvenlik önlemleri aldı. Suudi Arabistan ise şu ana kadar doğrudan bir saldırı bildirmezken, hava savunma sistemlerini aktif hale getirdi.
Uzmanlar, bu misillemelerin İran'ın, ABD'nin Körfez'deki askeri varlığının ne kadar kırılgan olduğunu göstermek ve bölge ülkelerini Washington'dan uzaklaştırmak amacı taşıdığını belirtiyor. Aynı zamanda İran'ın, nükleer müzakerelerde elini güçlendirmek için bu tür bir gerginliği tırmandırdığı yorumları yapılıyor.
Öte yandan Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara derhal ateşkes çağrısında bulundu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Bölgesel bir savaşın eşiğindeyiz. Bırakın savaş uçaklarını, diyalog uçakları havalansın" dedi. Ancak ABD ve İran arasında doğrudan bir diyalog kanalının olmaması, durumun daha da tehlikeli bir hal almasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin güney sınırlarına yakın bir bölgede yaşanması nedeniyle doğrudan güvenlik riski oluşturmaktadır. Türkiye, Körfez'deki askeri üsler aracılığıyla ABD ile ortak hareket etse de İran'la iyi ilişkilerini korumaya çalışmaktadır. Bu tırmanma, Türkiye'yi hem enerji güvenliği hem de bölgesel istikrar açısından zorlayıcı bir denge politikasına itebilir. Ayrıca, İran ve Körfez ülkeleriyle gelişen ticari ilişkilerin sekteye uğraması, Türk ekonomisi üzerinde ek baskı yaratabilir. Türkiye'nin, çatışmanın yayılmaması için arabuluculuk çabalarını artırması ve diplomatik girişimlerde aktif rol alması beklenmektedir.
