ABD'li bir yetkilinin yaptığı açıklamaya göre, Washington ile Tahran arasındaki teknik görüşmeler, son dönemde yaşanan saldırılara rağmen kesintisiz devam ediyor. Orta Doğu'da tırmanan gerilime rağmen iki ülke arasındaki diplomatik kanalların açık kalması, bölgesel istikrar açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Middle East Eye'ın haberine göre, görüşmelerin odağında nükleer anlaşma müzakereleri ve bölgesel güvenlik konuları yer alıyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran Özel Temsilciliği'nden üst düzey bir yetkili, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, teknik düzeydeki görüşmelerin yaklaşık üç haftadır devam ettiğini ve tarafların karşılıklı endişelerini ele aldığını belirtti. Bu görüşmeler, 2015 nükleer anlaşmasının (JCPOA) yeniden canlandırılması çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Yetkili, İran'ın nükleer programındaki ilerlemeler ve bölgesel milis gruplarına verdiği destek nedeniyle baskı altında olduğunu, ancak yine de müzakere masasının tamamen terk edilmediğini vurguladı.
İran tarafı ise, ABD'nin bazı saldırıları ve yaptırımları sürdürürken müzakere çağrısı yapmasını ikiyüzlülük olarak nitelendirse de, teknik görüşmelere katılmaya devam ediyor. Özellikle Yemen'deki Husiler ile Kızıldeniz'deki gerilim, bu görüşmelerin aciliyetini artıran faktörler arasında. ABD'li yetkililer, Husilere yönelik askeri operasyonların sürdüğünü ancak bu durumun İran ile diplomasiyi tamamen durdurmadığını ifade ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Teknik görüşmeler, sadece ikili ilişkileri değil, bölgedeki diğer aktörleri de yakından ilgilendiriyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail, ABD-İran hattındaki herhangi bir anlaşmanın bölgesel güç dengelerini değiştireceğinin farkında. Özellikle İsrail, İran'ın nükleer kapasitesine karşı askeri seçenekleri masada tutarken, ABD'nin diplomasiye öncelik vermesi Tel Aviv'de rahatsızlık yaratabilir.
Küresel enerji piyasaları da görüşmelerin sonucundan etkilenecek. İran'ın uluslararası yaptırımlar nedeniyle petrol ihracatı sınırlıyken, olası bir anlaşma arzı artırarak fiyatları düşürebilir. Bu durum, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji kriziyle mücadele eden Avrupa ülkeleri için olumlu bir gelişme olacaktır. Ancak İran'ın talepleri arasında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sürdürülmesi de yer aldığından, müzakerelerin karmaşık bir yapıya sahip olduğu söylenebilir.
Uzmanlara göre, teknik görüşmelerin devam etmesi, taraflar arasında tam bir kopuş yaşanmadığını gösteriyor. Ancak somut bir anlaşmaya varılması için siyasi irade gerekiyor. ABD Başkanı Joe Biden'ın İran politikası, Tahran'ın nükleer programını sınırlandırmak ve bölgesel faaliyetlerini denetim altına almak üzerine kurulu. Bu hedeflere ulaşılamazsa, görüşmelerin uzaması veya tamamen durması olası.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile hem komşu hem de enerji tedarikçisi olarak yakın ilişkilere sahip. ABD-İran arasındaki teknik görüşmelerin başarıya ulaşması, Türkiye'nin enerji maliyetlerini düşürebilir ve İran ile ticaret hacmini artırabilir. Ayrıca, bölgesel gerilimlerin azalması, Suriye ve Irak'taki istikrarsızlığı da olumlu etkileyebilir. Ancak, olası bir ABD-İran anlaşması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikalarını ve İsrail ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, bu dengeyi gözeterek hem Washington hem de Tahran ile diyaloğu sürdürme stratejisini koruyacak gibi görünüyor.
