ABD'nin Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, Bağdat'a yapacağı ziyaret kapsamında Irak'ın yeni Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ve diğer üst düzey yetkililerle bir araya gelecek. Ziyaretin ana gündem maddesinin, İran destekli Şii milis gruplarının dağıtılması ve silahsızlandırılması yönündeki ABD talepleri olması bekleniyor. Barrack'ın ayrıca Irak'ın enerji bağımsızlığı, İran'a bağımlılığın azaltılması ve bölgesel istikrar konularını da gündeme getirmesi öngörülüyor. Bu ziyaret, ABD'nin Irak'ta artan İran nüfuzuna karşı diplomatik baskısını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Gelişmenin arka planı
ABD yönetimi, uzun süredir Irak'ta faaliyet gösteren ve İran Devrim Muhafızları tarafından finanse edilen Haşdi Şabi bünyesindeki bazı grupların dağıtılmasını talep ediyor. Bu gruplar, Irak güvenlik güçlerine bağlı olmakla birlikte, İran'ın bölgesel hedefleri doğrultusunda hareket etmekle suçlanıyor. Özellikle ABD askerlerine ve diplomatik tesislerine yönelik roket saldırılarında bu milislerin parmağı olduğu belirtiliyor.
Irak Başbakanı Sudani, geçtiğimiz ay göreve başlamasının ardından, ülkedeki tüm silahlı grupların kontrolünün merkezi hükümete devredilmesi gerektiğini ifade etmişti. Ancak İran'a yakınlığıyla bilinen Sudani'nin, Tahran destekli milisleri silahsızlandırma konusunda ne kadar istekli olduğu tartışma konusu. Barrack'ın ziyareti, Sudani'nin bu vaadini ne ölçüde yerine getireceğine dair bir test niteliği taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Irak'taki İran destekli milislerin varlığı, sadece ABD-Irak ilişkilerini değil, aynı zamanda bölgesel dengeleri de etkiliyor. Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri, İran'ın Irak üzerinden nüfuz alanını genişletmesinden endişe duyuyor. Ayrıca bu grupların Suriye'de Beşar Esad rejimine destek vermesi, bölgesel krizlerin derinleşmesine yol açıyor.
ABD'nin Irak'taki askeri varlığının geleceği de bu görüşmelerin önemli bir boyutunu oluşturuyor. Washington, Irak'ta yaklaşık 2 bin 500 asker bulunduruyor ve bu askerlerin varlığı, İran destekli milislerin saldırılarına hedef oluyor. Barrack'ın ziyareti, ABD'nin Irak'taki askeri misyonunun yeniden şekillendirilmesine yönelik müzakerelerin de bir parçası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ta İran destekli milislerin varlığı, Türkiye'nin kuzey Irak'taki PKK varlığına yönelik operasyonları ve bölgesel güvenliği açısından yakından takip edilen bir konudur. Türkiye, Irak'ın istikrara kavuşmasını ve terör örgütlerine karşı etkin mücadele edilmesini desteklemektedir. ABD'nin milislerin silahsızlandırılması yönündeki baskısı, eğer sonuç verirse, Irak'ta İran nüfuzunun azalmasına ve Türkiye'nin güney sınırında istikrarın artmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca Türkiye, Irak'ın enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve İran'a bağımlılığın azaltılması yönündeki adımları da kendi enerji güvenliği açısından olumlu karşılamaktadır.
