ABD Senatosu'nda bir grup senatör, Gazze'deki savaşın derhal sona erdirilmesi çağrısında bulunan bir karar tasarısı sundu. “Bu savaşı bitirin. ŞİMDİ” başlığını taşıyan tasarı, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının yol açtığı insani felakete dikkat çekiyor ve taraflara ateşkes çağrısı yapıyor. Tasarı, Senato'da geniş bir destek bulursa, ABD'nin Ortadoğu politikasında önemli bir kırılma noktası olabilir.
Gelişmenin Arka Planı
Karar tasarısı, Demokrat senatörler ile bazı Cumhuriyetçi senatörlerin ortak imzasıyla sunuldu. Tasarının öne çıkan maddeleri arasında, tarafların derhal ateşkes ilan etmesi, Hamas'ın elindeki İsrailli rehinelerin serbest bırakılması ve Gazze'ye insani yardımların kesintisiz ulaştırılması yer alıyor. Ayrıca, savaşın bölgesel istikrara yönelik tehditlerine de dikkat çekiliyor. Senatörler, yaptıkları ortak yazılı açıklamada, “Gaza'da yaşanan insani kriz kabul edilemez. Binlerce masum sivil hayatını kaybetti, milyonlarca insan yerinden edildi. Bu savaşın bir an önce sona ermesi gerekiyor” ifadelerine yer verdi.
ABD'deki bu girişim, Başkan Joe Biden yönetiminin İsrail'e verdiği koşulsuz desteğin giderek daha fazla sorgulandığı bir dönemde geliyor. Özellikle Demokrat Parti içinde, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına yönelik eleştiriler artıyor. Üniversite kampüslerinde başlayan ve geniş kitlelere yayılan Filistin yanlısı protestolar, Kongre üzerinde de baskı oluşturuyor. Ancak tasarının yasalaşma süreci oldukça zorlu; zira Senato'da İsrail'e güçlü destek veren isimler, bu tür kararların ABD'nin müttefikine verdiği desteği zayıflatacağı görüşünde.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gazze'deki savaş, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırıların ardından başladı. İsrail'in başlattığı askeri operasyonlarda, Gazze'deki sağlık bakanlığına göre şu ana kadar 35 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, yaralı sayısı ise 80 bini aştı. BM'ye göre Gazze'nin nüfusu açlık ve salgın hastalık riskiyle karşı karşıya. Uluslararası toplum, ateşkes sağlanması için yoğun diplomatik çaba harcıyor, ancak şu ana kadar kalıcı bir sonuç elde edilebilmiş değil.
ABD Senatosu'na sunulan bu tasarı, uluslararası kamuoyunda da geniş yankı uyandırdı. Mısır ve Katar arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakereleri, taraflar arasındaki güvensizlik nedeniyle çıkmaza girmiş durumda. Bu karar, müzakerelere ivme kazandırabilir. Ancak uzmanlar, tasarının yalnızca sembolik bir değer taşıyacağını, çünkü ABD'nin İsrail'e askeri ve diplomatik desteğinin devam edeceğini belirtiyor.
Bölgede İran'ın artan nüfuzu, Lübnan'daki Hizbullah'ın İsrail'le çatışmalara dahil olma riski ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, savaşın daha geniş bir çatışmaya dönüşme ihtimalini güçlendiriyor. Bu nedenle, ABD'deki bu tür girişimler, savaşın bölgesel bir yangına dönüşmesini önlemeye yönelik çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği uluslararası platformlarda güçlendirebilir. Türkiye, başından beri Gazze'deki saldırıları kınayarak ateşkes çağrısında bulunuyor ve insani yardım kuruluşları aracılığıyla bölgeye yardım gönderiyor. ABD Senatosu'ndaki bu karar, Türkiye'nin tezlerini destekler nitelikte olup, Ankara'nın diplomatik inisiyatiflerine yeni bir meşruiyet zemini sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin arabuluculuk çabaları için uluslararası bir zemin oluşabilir. Ancak ABD-İsrail ilişkilerindeki derin bağlar düşünüldüğünde, bu tasarının yasalaşma ihtimali düşük görünüyor; yine de Türkiye, bu tür gelişmeleri yakından izleyerek kendi çıkarları doğrultusunda kullanabilir.
