ABD Temsilciler Meclisi Çin Komitesi'nin kıdemli üyesi Ro Khanna, Pazartesi günü New York'ta yaptığı açıklamada, ABD ve Çin'in yapay zekâ (YZ) alanında atom çağındaki koruma mekanizmalarına benzer uluslararası düzenleyici standartlar üzerinde anlaşması gerektiğini belirtti. Khanna'nın bu çağrısı, iki ülkenin kritik zirvesi öncesinde geldi.
Yapay Zekâda Nükleer Dönem Benzeri Düzenleme İhtiyacı
Ro Khanna, yapay zekânın hızla gelişen yapısının, tıpkı nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik uluslararası anlaşmalar gibi, küresel düzeyde bağlayıcı kurallara ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Soğuk Savaş döneminde nükleer silahların kontrolü için atılan adımların benzerinin yapay zekâ için de atılması gerektiğini ifade eden Khanna, aksi takdirde kontrolsüz bir teknoloji yarışının küresel istikrarı tehdit edebileceğini söyledi.
Khanna, iki ülke arasındaki yüksek gerilimli zirve öncesinde yaptığı bu açıklamayla, yapay zekâ güvenliğinin ikili ilişkilerde işbirliği yapılabilecek nadir alanlardan biri olduğunu ima etti. ABD ve Çin, son yıllarda ticaret, teknoloji ve jeopolitik konularda derin anlaşmazlıklar yaşıyor; ancak yapay zekâ riskleri konusunda ortak zemin bulunabileceği belirtiliyor.
Zirve Öncesi Diplomatik Mesajlar
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in katılacağı zirve, yapay zekâ düzenlemelerinin yanı sıra ticaret, Tayvan ve bölgesel güvenlik gibi birçok kritik başlığı içerecek. Khanna'nın açıklamaları, zirvede yapay zekâ konusunun masaya yatırılacağına işaret ediyor. Uzmanlar, iki ülkenin yapay zekâ alanında ortak standartlar belirlemesinin, küresel teknoloji yönetişimi açısından önemli bir adım olacağını değerlendiriyor.
Çin tarafından henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak Pekin yönetimi, daha önce yapay zekâ konusunda uluslararası işbirliğine açık olduğunu, ancak egemenlik ve güvenlik çıkarlarının korunması gerektiğini defalarca dile getirmişti. ABD'de ise Kongre'de yapay zekâ düzenlemeleri konusunda iki partili çalışmalar sürüyor; Ro Khanna, bu alanda yasama çalışmalarına öncülük eden isimlerden biri.
Küresel Yapay Zekâ Yarışında Dengeler
ABD ve Çin, yapay zekâ teknolojileri geliştirme ve uygulama konusunda dünyanın önde gelen iki gücü. Son yıllarda özellikle askeri yapay zekâ, otonom silah sistemleri ve veri güvenliği alanlarında rekabet kızışmış durumda. Uluslararası kamuoyu, bu iki ülkenin yapay zekâ alanında işbirliği yapmasının, küresel riskleri azaltabileceği görüşünde. Ancak karşılıklı güvensizlik ve teknoloji transferi kısıtlamaları, işbirliğini zorlaştırıyor.
Avrupa Birliği de yapay zekâ düzenlemeleri konusunda kendi mevzuatını oluşturma çabasında. AB'nin Yapay Zekâ Yasası, risk temelli bir yaklaşım benimseyerek, yüksek riskli uygulamalar için sıkı kurallar getiriyor. ABD ve Çin'in atacağı adımlar, küresel standartların şekillenmesinde belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ve Çin arasında yapay zekâ düzenlemelerine yönelik olası bir işbirliği, Türkiye'yi yakından ilgilendiriyor. Türkiye, son yıllarda yapay zekâ alanında ulusal strateji belgeleri yayımlayarak dijital dönüşümü hızlandırmayı hedefliyor. Küresel standartların belirlenmesi sürecinde yer almak, Türkiye'nin teknoloji bağımsızlığı ve ekonomik rekabet gücü açısından kritik. Ayrıca, yapay zekâ güvenliği konusunda NATO çerçevesinde müttefikleriyle uyumlu hareket etmesi, savunma sanayii ve istihbarat kapasitesi için önem taşıyor. Olası bir ABD-Çin anlaşması, Türkiye'nin kendi düzenlemelerini oluştururken referans alabileceği bir çerçeve sunabilir.
