Pew Araştırma Merkezi'nin Perşembe günü yayımladığı yeni bir ankete göre, Amerikalıların üçte birinden fazlası yapay zeka (YZ) alanında küresel liderin Amerika Birleşik Devletleri değil, Çin olduğunu düşünüyor. Anket, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çinli mevkidaşının ziyareti öncesinde yapay zeka teknolojisinin gündemde olacağını doğrulamasının hemen ardından geldi. Ankete katılan Amerikalı yetişkinlerin %35'i, yapay zeka alanında Çin'in ABD'den daha ileride olduğunu belirtirken, %30'u ABD'nin lider olduğunu söyledi. Geriye kalan %35 ise eşit veya kararsız olduklarını ifade etti. Bu sonuçlar, ABD-Çin teknoloji rekabetinin yoğunlaştığı bir dönemde, kamuoyunun algısında önemli bir değişime işaret ediyor.
Anketin detayları ve metodolojisi
Pew Araştırma Merkezi'nin 10-16 Mart tarihleri arasında 3.623 ABD'li yetişkinle gerçekleştirdiği ankette, katılımcılara “Hangi ülkenin yapay zeka teknolojisinde dünyaya liderlik ettiğini düşünüyorsunuz?” sorusu yöneltildi. Sonuçlar, Çin lehine bir algının yaygınlaştığını gösteriyor. Özellikle 18-29 yaş arası gençlerde bu oran %45'e yükselirken, 65 yaş üstü bireylerde %28'e düşüyor. Parti bazında ise Demokratların %40'ı, Cumhuriyetçilerin %30'u Çin'i lider görüyor. Eğitim düzeyi yükseldikçe Çin algısının arttığı da dikkat çekiyor: Üniversite mezunlarının %42'si Çin'in lider olduğunu düşünüyor.
Anket sonuçları, ABD'nin yapay zeka alanındaki yatırımlarının ve düzenleyici politikalarının kamuoyu nezdinde yeterli görülmediğini ortaya koyuyor. Özellikle DeepSeek gibi Çinli yapay zeka şirketlerinin son dönemde çıkardığı modeller, ABD'de geniş yankı bulmuş ve teknoloji elitlerinin dikkatini çekmişti. Anket, Washington'un YZ yarışında Pekin'in gerisinde kaldığına dair endişeleri doğrulayan somut bir veri sunuyor.
Küresel rekabet ve jeopolitik boyut
ABD ve Çin arasındaki yapay zeka rekabeti, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda askeri ve diplomatik boyutlarıyla da öne çıkıyor. Trump yönetiminin Çin'e yönelik çip ve teknoloji kısıtlamalarına rağmen, Çin'in kendi yarı iletken ekosistemini geliştirme çabaları hız kazanmış durumda. Pew anketi, Amerikan kamuoyunun bu rekabetin farkında olduğunu ve Çin'in ilerlemesini kaygıyla izlediğini gösteriyor. Öte yandan, ABD'de yapay zeka düzenlemeleri konusundaki siyasi tıkanıklık ve federal düzeyde kapsamlı bir YZ stratejisinin bulunmayışı, Pekin'in merkezi planlama avantajını pekiştiriyor. Analistler, bu algının ABD'nin teknoloji yatırımlarını artırmasına ve ulusal güvenlik politikalarını yeniden şekillendirmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin yapay zeka rekabetindeki bu algı değişimi, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, kendi YZ stratejisini geliştirirken iki süper güç arasındaki teknolojik ayrışmadan etkilenebilir. Çin'in YZ'de öne çıkması, Türkiye'nin Çin ile teknoloji işbirliğini derinleştirme arayışını hızlandırabilir. Ancak ABD'nin olası yaptırım ve ihracat kontrolleri, Türkiye'nin hassas teknolojilere erişimini zorlaştırabilir. Küresel dengelerdeki bu kayma, Türkiye'nin dış politikasında denge arayışını daha da kritik hale getiriyor. YZ alanında ulusal kapasitenin artırılması, hem ekonomik rekabet gücü hem de stratejik otonomi açısından öncelikli olmalıdır.
