Avrupa Komisyonu, Perşembe günü Google'a yaklaşık 1 milyar dolar (905 milyon euro) para cezası verdi. Ceza, arama devinin reklam teknolojisi pazarındaki hakim durumunu kötüye kullanarak rekabeti engellediği gerekçesiyle kesildi. Karar, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni tarifeleri açıklamasının hemen öncesine denk gelirken, Atlantik ötesi ticari gerilimlerin yeniden alevlenebileceğine işaret ediyor. Brüksel'den yapılan açıklamada, Google'ın çevrimiçi reklamcılıkta rakiplerini dezavantajlı duruma düşürdüğü ve bu nedenle AB antitröst kurallarını ihlal ettiği belirtildi.
Gelişmenin Arka Planı: Google'ın Reklam Teknolojisindeki Hakimiyeti
Soruşturma, Google'ın reklam teknolojisi zincirindeki üç ana alandaki uygulamalarını mercek altına aldı: yayıncıların reklam alanı satmasına yardımcı olan platform (AdX), reklamverenlerin alan satın almasını sağlayan araç (Google Ads & DV360) ve aracılık hizmeti. Komisyon, Google'ın kendi platformu AdX'i rakiplerine karşı kayırdığını ve böylece reklam teknolojisi pazarında rekabeti bozduğunu tespit etti. Google ise konuyla ilgili olarak, "Avrupalı işletmelerin ve tüketicilerin yararına olacak şekilde, reklam teknolojisi alanındaki uygulamalarımızı değiştireceğiz" açıklamasını yaptı. Ancak şirketin karara itiraz etmesi bekleniyor.
Bu ceza, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik antitröst uygulamalarının son halkası. Avrupa Komisyonu, son yıllarda Google'a toplamda 8 milyar eurodan fazla para cezası kesti. Bunlar arasında 2017'de alışveriş karşılaştırma hizmetlerine ayrıcalık tanıdığı için 2.4 milyar euro, 2018'de Android işletim sistemindeki uygulamalar nedeniyle 4.3 milyar euro ve 2019'da AdSense reklam hizmetindeki kısıtlamalar için 1.5 milyar euro cezalar yer alıyor. AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında, teknoloji devlerine yönelik denetimlerin daha da sıkılaştırılması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Tarife Gölgesinde Ticaret Savaşları
Cezanın zamanlaması dikkat çekiyor. Trump'ın 'Kurtuluş Günü' olarak adlandırdığı 2 Nisan Perşembe günü, çok sayıda ülkeye yönelik misilleme amaçlı tarifeleri duyurması bekleniyor. Bu tarifelerin, ABD'nin ticaret ortaklarına karşı 'karşılıklılık' ilkesi çerçevesinde şekilleneceği ifade ediliyor. AB ise şimdiden ABD'nin olası tarifelerine karşı bir dizi yaptırım seçeneğini masaya yatırmış durumda. Brüksel'deki yetkililer, ABD'nin adımlarına orantılı bir şekilde yanıt verileceğini, ancak ticaret savaşının her iki taraf için de zararlı olduğunu vurguluyor.
ABD ile AB arasındaki ticari gerilimler, yalnızca tarifelerle sınırlı değil. Teknoloji şirketlerine yönelik düzenlemeler de iki aktör arasında sürtüşme yaratıyor. AB, Dijital Hizmetler Yasası ve Dijital Piyasalar Yasası ile Amerikan teknoloji devlerine yönelik sıkı kurallar getirirken, Washington bu düzenlemelerin Amerikan şirketlerini hedef aldığını düşünüyor. Google cezası, bu bağlamda yeni bir kriz noktası olarak görülüyor. Analistler, Brüksel'in bu kararla ABD'ye 'baskı yapma' amacı güttüğü yorumlarında bulunuyor, ancak bu iddialar resmi olarak doğrulanmıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından dolaylı da olsa önemli etkiler doğurabilir. ABD ile AB arasındaki ticari gerilimlerin tırmanması, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Gümrük Birliği ve serbest ticaret anlaşmalarını etkileyebilir. Ayrıca, AB'nin teknoloji devlerine yönelik antitröst uygulamaları, Türkiye'nin Rekabet Kurumu gibi benzer kurumlarına örnek teşkil edebilir. Türkiye'de Google yerel rekabet kurallarına tabi olduğu için, Brüksel'deki bu karar, Ankara'nın ileride benzer adımlar atmasına zemin hazırlayabilir. Küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi, TL üzerinde baskı yaratabilir ve ihracatçı firmalar için belirsizlik oluşturabilir.
