Cumhuriyetçi Parti'nin İsrail'e olan geleneksel desteği, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun Gazze'de yürüttüğü askeri operasyonlar ve bölgedeki insani krizin derinleşmesiyle birlikte ciddi bir erozyona uğruyor. Uzun yıllar boyunca İsrail'in en güçlü müttefiki olarak bilinen ABD'de, özellikle genç Cumhuriyetçiler arasında Tel Aviv yönetimine yönelik eleştiriler giderek yükseliyor. Bu eğilim, sadece Netanyahu'nun kişisel popülaritesini değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın geleceğini de sorgulatıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Destek Neden Azalıyor?
İsrail'in 7 Ekim 2023'te Hamas'ın saldırılarına yanıt olarak başlattığı Gazze operasyonu, kısa sürede Filistinli sivillerin ağır kayıplar vermesine yol açtı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalarda on binlerce Filistinli hayatını kaybetti ve Gazze'nin büyük bir kısmı yerle bir oldu. Bu durum, uluslararası kamuoyunda olduğu gibi ABD iç siyasetinde de İsrail'e yönelik eleştirileri beraberinde getirdi. Özellikle Demokratlar, Netanyahu'nun sertlik yanlısı politikalarına uzun süredir mesafeli duruyordu. Ancak son dönemde Cumhuriyetçi saflarda da kırılmalar yaşanıyor.
Anketler, 18-34 yaş arası Cumhuriyetçilerin önemli bir bölümünün İsrail'e yönelik desteğini çektiğini gösteriyor. Genç seçmenler, sosyal medyada yayılan savaş görüntüleri ve insani kriz haberleri karşısında daha duyarlı hale gelirken, parti tabanında geleneksel muhafazakar duruştan bir sapma gözleniyor. Bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri de İsrail'in askeri yardım paketlerine koşullu onay verilmesi gerektiğini savunmaya başladı.
Netanyahu'nun ABD Kongresi'nde yaptığı konuşmaya bazı Cumhuriyetçilerin tepki göstermesi veya oturumu boykot etmesi, bu değişimin somut işaretleri arasında. Ayrıca, eski Başkan Donald Trump'ın Netanyahu'ya yönelik zaman zaman eleştirel açıklamaları da Cumhuriyetçi tabanda İsrail'e bakışı etkileyen faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD-İsrail İlişkilerinde Yeni Dönem
ABD'deki bu değişim, sadece iç siyasetle sınırlı kalmıyor. Washington'un Orta Doğu politikasının temel taşlarından biri olan İsrail'e koşulsuz destek anlayışı, artık sorgulanır hale geldi. Biden yönetimi, Gazze'deki insani durumu gerekçe göstererek İsrail'e yönelik bazı silah sevkiyatlarını durdurduğunu duyurdu. Bu adım, iki ülke arasında son yılların en ciddi gerilimlerinden birine yol açtı.
Öte yandan, Arap ülkeleri ve Filistin yönetimi, ABD'deki bu değişimi yakından izliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İsrail ile normalleşme sürecini devam ettirirken, Filistin devleti konusunda daha somut adımlar bekliyor. Eğer ABD'deki İsrail karşıtı söylem güçlenirse, Orta Doğu'daki güç dengeleri yeniden şekillenebilir. İran da bu fırsatı değerlendirerek bölgedeki nüfuzunu artırmaya çalışabilir.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası aktörler, ABD'deki bu dönüşümü not ederken, Netanyahu hükümetinin diplomatik yalnızlığı derinleşiyor. İsrail'in uluslararası mahkemelerde soykırım suçlamalarıyla karşı karşıya kalması da tabloyu ağırlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de İsrail'e desteğin azalması, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından önemli bir fırsat penceresi sunuyor. Ankara, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail'in Gazze operasyonlarına yönelik sert eleştirileriyle, bölgede artan bir diplomatik ağırlık kazanıyor. ABD'deki bu değişim, Türkiye'nin İsrail'i uluslararası alanda yalnızlaştırma çabalarına dolaylı olarak katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ve Mısır ile birlikte yürüttüğü ateşkes arabuluculuğu, ABD'nin daha dengeli bir pozisyon almasıyla daha etkili hale gelebilir. Ancak bu gelişme, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni gerilimlere de yol açabilir; özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Suriye politikası gibi konularda iki ülke arasındaki görüş ayrılıkları derinleşebilir.
