Bloomberg'in son dakika haberine göre, ABD ordusu İran'a karşı geniş çaplı füze saldırıları düzenlerken, aynı anda Basra Körfezi'nde deniz ablukası uygulamaya başladı. İran yönetimi ise Hürmüz Boğazı'ndan gizlice petrol tankerleri çıkararak uluslararası piyasalara ham petrol sevk etmeye çalışıyor. Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump'ın Senatör Lindsey Graham'ın Rusya'ya yönelik yaptırım tasarısını destekleme kararıyla eş zamanlı olarak geldi. Ayrıca, Graham'ın kız kardeşi Güney Carolina eyaletinin boşalan Senato koltuğuna atanırken, New York Menkul Kıymetler Borsası'nda banka bilançoları öncesinde hisse senetleri ve tahvil getirileri yatay seyrediyor.
Gelişmenin Arka Planı: Füze Saldırıları ve Deniz Ablukası
ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, İran Devrim Muhafızları'na bağlı hedeflere yönelik hassas füze saldırıları düzenlendiği belirtildi. Saldırıların, İran'ın son haftalarda Basra Körfezi'ndeki ticari gemilere yönelik tacizleri ve ABD insansız hava araçlarına ateş açmasına misilleme olduğu ifade edildi. ABD Donanması, Hürmüz Boğazı çevresinde sıkı bir denetim başlatarak İran bandıralı tankerlerin geçişini engelliyor. Ancak İran, eski tankerleri kullanarak ve gece saatlerinde boğazdan sızarak petrol ihracatını sürdürmeye çalışıyor. Bölgedeki istihbarat kaynakları, İran'ın bu hafta içinde en az 3 tankeri başarıyla Hint Okyanusu'na çıkardığını bildiriyor.
Bu askeri tırmanma, ABD'nin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi, nükleer müzakerelerin durma noktasına gelmesi ve İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması üzerine askeri seçeneği masaya koymuştu. CENTCOM Komutanı General Kenneth McKenzie, 'İran'ın saldırganlığına karşı koyma hakkımızı kullanıyoruz. Hürmüz Boğazı'nın serbest geçişi küresel enerji güvenliği için hayati önem taşıyor' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yaptırımlar, Piyasalar ve Senato Değişikliği
Washington'da ise Senato'da önemli bir değişiklik yaşandı. Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham'ın kız kardeşi, eyalet valisi tarafından boşalan Senato koltuğuna atandı. Graham ailesinin siyasi nüfuzu, Trump'ın Rusya yaptırım tasarısına desteğini açıklamasıyla daha da pekişti. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 'Rusya'nın Ukrayna'daki vahşeti karşısında Graham'ın sert yaptırım paketini tamamen destekliyorum' ifadelerini kullandı.
Finans piyasaları ise bu jeopolitik gelişmelere temkinli tepki verdi. New York borsasında yatırımcılar, büyük bankaların açıklayacağı üçüncü çeyrek bilançolarını beklerken hisse senetleri ve tahvil getirileri yatay seyretti. Analistler, İran krizinin enerji fiyatlarını yukarı çekebileceği endişesiyle petrol hisselerine yöneldi. Kevin Warsh'ın bugün Kongre'de ifade vermesi de piyasaların odağındaydı; Warsh, Fed'in para politikası ve enflasyon görünümü hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Ayrıca, ICE (Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza) yetkililerinin Maine eyaletinde bir kişiyi öldürmesi, iç politikada tartışma yarattı. Olayla ilgili soruşturma başlatılırken, insan hakları örgütleri ICE'in yetkilerinin sınırlandırılması çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye için doğrudan enerji güvenliği riski oluşturuyor. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını İran ve Irak'tan karşılıyor; Hürmüz Boğazı'ndaki abluka, küresel enerji fiyatlarını yükseltecek ve Türkiye'nin cari açığını artıracaktır. Ayrıca, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları genişletmesi, Türkiye'nin Rusya ile enerji ve savunma alanındaki işbirliğini (Akkuyu NGS, S-400) zorlaştırabilir. Ankara, hem İran hem de Rusya ile dengeli ilişkilerini sürdürürken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının artmasını tedirginlikle izliyor. Türk dış politikası, bu krizde diplomatik çözümü savunurken, olası bir sıcak çatışmanın Suriye ve Irak'a sıçramasından endişe duyuyor.
