ABD Yüksek Mahkemesi, 17 Mart 2025 Pazartesi günü Teksas eyaletinde ücretli seçmen yardımını yasaklayan yasaya karşı açılan iki davayı incelemeyi reddetti. Bu kararla birlikte, alt mahkemenin söz konusu kısıtlamaları anayasaya uygun bulan kararı yürürlükte kaldı. Sivil haklar ve oy hakkı savunucuları için ağır bir darbe olarak nitelendirilen bu gelişme, özellikle engelli veya dil engeli bulunan seçmenlerin oy kullanma sürecinde karşılaştıkları zorlukları artırabileceği endişesini doğuruyor.
Gelişmenin Arka Planı
Teksas'ta 2021 yılında kabul edilen yasa, seçmenlere oy pusulalarını doldurma veya postayla gönderme konusunda ücret karşılığında yardım edilmesini yasaklıyor. Yasaya göre, yalnızca aile üyeleri, bakıcılar veya seçim yetkilileri ücretsiz olarak yardım sağlayabiliyor. Sivil toplum kuruluşları, bu düzenlemenin özellikle düşük gelirli, yaşlı ve engelli seçmenleri orantısız şekilde etkilediğini savunuyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) ve NAACP gibi gruplar, yasanın 1965 Oy Hakkı Yasası'nın 208. maddesini ihlal ettiğini ileri sürmüştü. Söz konusu madde, seçmenlerin tercih ettikleri bir kişiden yardım alma hakkını güvence altına alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'de seçim güvenliği tartışmaları, özellikle 2020 başkanlık seçimlerinin ardından yoğunlaştı. Cumhuriyetçi yönetimlerin öncülüğünde birçok eyalet, oy verme sürecini sıkılaştıran yasalar çıkardı. Teksas'taki bu düzenleme de bu trendin bir parçası olarak görülüyor. Demokrat Parti ve sivil hak örgütleri, bu tür yasaların özellikle azınlık topluluklarının oy kullanmasını zorlaştırarak seçim sonuçlarını etkileyebileceğini belirtiyor. Yüksek Mahkeme'nin kararı, federal düzeyde oy hakkı korumalarının zayıfladığı bir döneme denk geliyor. Kongre'de Oy Hakkını Geliştirme Yasası gibi düzenlemelerin çıkarılamaması, eyaletler arası uygulama farklılıklarını derinleştiriyor. Küresel ölçekte ise ABD, demokratik standartların bir ölçütü olarak görüldüğünden, bu tür kararlar diğer ülkelerdeki seçim reformları için de referans teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'deki seçim sistemine dair iç siyasi tartışmaların bir yansıması olsa da, Türkiye açısından dolaylı etkileri bulunuyor. ABD'nin demokratik kurumlarındaki bu tür sarsıntılar, uluslararası alanda ABD'nin 'demokrasi savunucusu' imajını zedeleyebilir. Türkiye, özellikle son yıllarda seçim güvenliği konusunda kendi mevzuatını güçlendirirken, ABD'deki bu tartışmaların benzer endişeleri yansıttığı söylenebilir. Ancak iki ülkenin hukuki ve siyasi bağlamları farklı olduğundan, doğrudan bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Yine de, küresel çapta seçim yardımı ve oy hakkı konularındaki hassasiyetin arttığı bu dönemde, Türkiye'nin de uluslararası standartları göz önünde bulundurması beklenir.
