ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump yönetiminin Suriyeli göçmenlere yönelik Geçici Koruma Statüsü’nü (TPS) sonlandırma kararını onayladı. Karar, halihazırda ABD’de yaşayan ve çoğunluğu 2011’de başlayan iç savaştan kaçarak ülkeye sığınan yaklaşık 6.100 Suriyeliyi doğrudan etkiliyor. Mahkeme, TPS’nin sona erdirilmesinin hukuka uygun olduğuna hükmederken, bu kişilerin sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalacağı belirtiliyor. Karar, Trump yönetiminin göçmenlik politikalarının en yüksek mahkeme nezdinde önemli bir zaferi olarak değerlendiriliyor.
TPS programı ve Suriyeli göçmenlerin durumu
Geçici Koruma Statüsü (TPS), ABD’de doğal afet, silahlı çatışma veya olağanüstü durumlar nedeniyle ülkelerine güvenli şekilde dönemeyen yabancı uyruklulara verilen geçici bir yasal statü. Bu statü, kişilere sınır dışı edilmeme ve çalışma izni gibi haklar sağlıyor. Suriye için TPS ilk kez 2012’de, İç Savaş’ın şiddetlenmesi üzerine uygulanmaya başlandı ve daha sonraki yıllarda düzenli olarak yenilendi. Ancak Trump yönetimi, 2018’de Suriye’deki durumun iyileştiği gerekçesiyle TPS’yi sonlandırma kararı aldı. Bu karara karşı açılan davalarda alt mahkemeler, yönetimin kararını usul ve esastan hatalı bularak durdurma kararı vermişti. Yüksek Mahkeme’nin bugünkü kararı ise bu itirazları reddetti ve TPS’nin sonlandırılmasının önündeki son engeli de kaldırmış oldu.
Kararın bölgesel ve küresel yansımaları
Yüksek Mahkeme’nin kararı, sadece Suriyeli göçmenler için değil, aynı zamanda diğer ülkelerden TPS statüsüyle ABD’de bulunan yüz binlerce kişi için de emsal teşkil edebilir. Trump yönetimi, daha önce Sudan, Nikaragua, Haiti ve El Salvador gibi ülkelerden gelen göçmenlerin TPS statülerini de sonlandırmıştı. Bu kararlar, federal mahkemelerde verilen ihtiyati tedbir kararları nedeniyle uygulanamamıştı. Yüksek Mahkeme’nin Suriye kararı, benzer davalara da ışık tutabilir. Öte yandan, Suriye’deki iç savaşın onuncu yılında, ülke hâlâ büyük bir insani krizle boğuşuyor. BM verilerine göre 13 milyondan fazla Suriyeli yerinden edilmiş durumda ve 6 milyondan fazla Suriyeli mülteci statüsünde. ABD’deki TPS’lilerin sınır dışı edilmesi, bu kitlesel yerinden edilme krizine yeni bir boyut ekleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı yaklaşık 3,6 milyon Suriyeli mülteciyle doğrudan ilgili olmasa da, küresel mülteci rejimi ve Suriye krizinin yönetimi açısından önemli bir sinyal. ABD’nin Suriyeli sığınmacılara yönelik korumayı kaldırması, uluslararası toplumun sorumluluk paylaşımı konusundaki isteksizliğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için güvenli bölgeler oluşturma çabasını sürdürürken, ABD’nin bu kararı, mültecilerin ülkelerine dönüş koşullarının henüz oluşmadığına dair endişeleri artırabilir. Ayrıca, ABD’nin bu adımı, Türkiye’nin üzerindeki mülteci yükünü hafifletmeye yönelik uluslararası çabaları olumsuz etkileyebilir.
